مرخصی بدون حقوق : شرایط قانونی، ضوابط و نمونه متن درخواست

مرخصی بدون حقوق؛ راهنمای کامل شرایط، مدت و آثار قانونی

آشنایی با مرخصی بدون حقوق در قانون کار، مدت زمان استفاده از آن و شرایط بازگشت به کار، در تنظیم صحیح روابط میان کارگر و کارفرما اهمیت ویژه‌ای دارد. مرخصی بدون حقوق در بسیاری از مواقع مانند ادامه تحصیل، سفر، شرایط خانوادگی یا درمانی خاص، مهاجرت موقت و حتی شرایط جنگی مورد استفاده قرار می‌گیرد. همچنین آگاهی از تأثیر مرخصی بدون حقوق بر بیمه و سنوات بازنشستگی برای تصمیم‌گیری صحیح ضروری است.برای کاهش مالیات و جلوگیری از جرایم دیرکرد مالیات، دریافت مشاوره تخصصی اهمیت ویژه‌ای دارد. شرکت نورترازان معین به عنوان مجری و مشاور امور مالیاتی، با ارائه راهکارهای قانونی می‌تواند از پرداخت جریمه‌های مالیاتی جلوگیری کند. دریافت مشاوره مالیاتی با کارشناسان نورترازان معین با قرار دادن شماره خود در لینک زیر 👇

در این مطلب از نورترازان معین، به بررسی جامع مرخصی بدون حقوق، ضوابط قانونی و نکات کاربردی آن پرداخته‌ایم.

مرخصی بدون حقوق در قانون کار

بر اساس قانون کار جمهوری اسلامی ایران، مرخصی بدون حقوق این امکان را به کارگران مشمول قانون کار می‌دهد که در شرایط خاص، برای مدت معین و بدون دریافت حقوق و مزایا از محل کار خود دور باشند.

مطابق ماده ۷۲ قانون کار:
نحوه استفاده از مرخصی بدون حقوق، مدت آن و شرایط بازگشت به کار، با توافق کتبی میان کارگر (یا نماینده قانونی او) و کارفرما تعیین می‌شود.

بنابراین مهم‌ترین اصل در مرخصی بدون حقوق، توافق کتبی طرفین است.

مرخصی بدون حقوق برای تحصیل

بر اساس ماده ۱۶ قانون کار، مدت مرخصی بدون حقوق برای ادامه تحصیل دو سال تعیین شده که برای دو سال دیگر نیز قابل تمدید است (در مجموع چهار سال).

مرخصی بدون حقوق برای حج واجب

طبق ماده ۶۷ قانون کار، هر کارگر در طول دوران اشتغال خود، یک بار و به مدت یک ماه می‌تواند برای ادای فریضه حج واجب از مرخصی استحقاقی یا مرخصی بدون حقوق استفاده کند.

شرایط مرخصی بدون حقوق

مرخصی بدون حقوق به این معناست که کارگر یا کارمند بنا به دلایل شخصی، خانوادگی، درمانی یا حرفه‌ای، برای مدتی مشخص در محل کار حاضر نمی‌شود و در این مدت حقوق، مزایا و بیمه‌ای از سوی کارفرما دریافت نمی‌کند.

در مرخصی بدون حقوق:

حفظ رابطه استخدامی

رابطه کاری بین کارگر و کارفرما همچنان برقرار است و قرارداد به طور کامل خاتمه نمی‌یابد.

عدم پرداخت حقوق و مزایا

در مدت مرخصی بدون حقوق، پرداخت حقوق، اضافه‌کاری، عیدی، پاداش و سنوات متوقف می‌شود.

وضعیت بیمه

مدت مرخصی بدون حقوق در سابقه بیمه‌ای لحاظ نمی‌شود، مگر آنکه فرد به صورت بیمه اختیاری حق بیمه خود را پرداخت کند.

بازگشت به کار

بازگشت به کار پس از پایان مرخصی بدون حقوق باید مطابق توافق انجام‌شده و در موعد مقرر صورت گیرد.

حداکثر مدت مرخصی بدون حقوق

بر اساس ماده ۷۲ قانون کار، مدت مرخصی بدون حقوق با توافق طرفین تعیین می‌شود. این مدت می‌تواند کوتاه‌مدت یا بلندمدت باشد. در عمل، بسیاری از کارفرمایان بازه‌ای بین سه تا شش ماه را تعیین می‌کنند.

تمدید مرخصی بدون حقوق نیز مستلزم ارائه درخواست مجدد و موافقت کارفرما است.

در مورد تحصیل، همان‌طور که اشاره شد، طبق ماده ۱۶ قانون کار، این مدت تا چهار سال قابل استفاده است.

نمونه متن درخواست مرخصی بدون حقوق

در ادامه، نمونه‌ای رسمی برای درخواست مرخصی بدون حقوق ارائه می‌شود:

مدیریت محترم / مسئول محترم منابع انسانی
شرکت ………………………

با سلام و احترام

اینجانب …………………، کارمند / کارگر بخش …………………، بدین وسیله به استحضار می‌رساند به دلیل ……………………………، درخواست دارم از تاریخ ………… لغایت ………… به مدت ………… از مرخصی بدون حقوق استفاده نمایم.

خواهشمند است در صورت صلاحدید، با این درخواست موافقت فرمایید. بدیهی است در مدت مرخصی بدون حقوق، حقوق، مزایا و حق بیمه‌ای از سوی شرکت پرداخت نخواهد شد و اینجانب ادعایی در این خصوص نخواهم داشت.

با تشکر
نام و نام خانوادگی
امضا

تأثیر مرخصی بدون حقوق بر بیمه تأمین اجتماعی

یکی از مهم‌ترین پرسش‌ها درباره مـــرخصی بدون حقوق، وضعیت بیمه است. طبق مقررات سازمان تأمین اجتماعی، در صورتی که کارگر در دوران مرخصی بدون حقوق دریافتی نداشته باشد، پرداخت حق بیمه نیز متوقف می‌شود.

در نتیجه، مدت مـــرخصی بدون حقوق در سابقه بیمه‌ای لحاظ نمی‌شود؛ مگر اینکه فرد به صورت اختیاری بیمه خود را ادامه دهد.

احتساب مـــرخصی بدون حقوق در سنوات و بازنشستگی

مدت مـرخصی بدون حقوق جزء سابقه کار محسوب نمی‌شود و کارفرما تکلیفی برای پرداخت سنوات، عیدی و مزایای پایان کار در این مدت ندارد.

مبنای محاسبه بازنشستگی، مدت بیمه‌پردازی است. بنابراین اگر در دوره مـــرخصی بدون حقوق حق بیمه پرداخت نشود، آن مدت در محاسبه بازنشستگی لحاظ نخواهد شد.

مــرخصی بدون حقوق در شرایط جنگ

در شرایط خاص مانند جنگ، ممکن است وضعیت‌های متفاوتی رخ دهد:

تعطیلی کارگاه در اثر خسارات جنگی

مطابق ماده ۱۵ قانون کار، در این حالت قرارداد کار در وضعیت تعلیق قرار می‌گیرد. پس از بازسازی کارگاه، بر اساس ماده ۳۰ قانون کار، کارفرما موظف به بازگرداندن کارگر به کار است.

تعطیلی موقت با تصمیم کارفرما

در این شرایط، کارفرما مکلف به پرداخت حقوق است؛ مگر آنکه با توافق کتبی، این دوره به عنوان مـــرخصی بدون حقوق ثبت شود.

ادامه فعالیت به صورت دورکاری

در صورت امکان انجام کار به شکل غیرحضوری، نیازی به مـــرخصی بدون حقوق نیست.

عدم تمایل کارگر به حضور

در صورت ادامه فعالیت کارگاه، کارگر می‌تواند با درخواست مــرخصی استحقاقی یا مرخصی بدون حقوق و با موافقت کارفرما، برای مدت مشخصی در محل کار حاضر نشود.

تفاوت تعلیق قرارداد کار با مرخصی بدون حقوق

بر اساس بخشنامه‌های وزارت کار، مـــرخصی بدون حقوق یکی از مصادیق تعلیق قرارداد کار محسوب می‌شود. با این حال تفاوت‌هایی وجود دارد:

• در تعلیق قرارداد کار، امکان درخواست بیمه بیکاری وجود دارد.

• در مــرخصی بدون حقوق، به دلیل توافقی بودن، امکان دریافت بیمه بیکاری وجود ندارد.

• در تعلیق، مدت تعلیق به قرارداد افزوده می‌شود؛ اما در مــرخصی بدون حقوق، چنین افزایشی صورت نمی‌گیرد مگر توافق دیگری انجام شود.

تفاوت غیبت با مرخصی بدون حقوق

مـــرخصی بدون حقوق یک فرآیند قانونی، رسمی و مبتنی بر توافق است.
در مقابل، غیبت به معنای عدم حضور بدون اطلاع یا بدون اجازه کارفرما است و می‌تواند منجر به پیامدهای انضباطی از جمله کسر حقوق یا حتی اخراج شود.

بنابراین در صورت نیاز به عدم حضور، استفاده از مسیر قانونی مـــرخصی بدون حقوق توصیه می‌شود.

عدم موافقت با مــرخصی بدون حقوق

از آنجا که مــرخصی بدون حقوق مبتنی بر توافق است، کارفرما می‌تواند با درخواست موافقت نکند یا آن را به زمان دیگری موکول کند. تنها در مورد حج واجب، قانون کار کارفرما را ملزم به موافقت یک‌باره و به مدت یک ماه کرده است.

مــرخصی بدون حقوق کارمندان دولت

شرایط مــرخصی بدون حقوق برای کارمندان دولت، بانک‌ها و فرهنگیان که مشمول قانون کار نیستند، متفاوت بوده و تابع مقررات اداری و استخدامی خاص خود می‌باشد. مطالب فوق مربوط به مــرخصی بدون حقوق در چارچوب قانون کار است.

نکات مهم درباره مـرخصی بدون حقوق

درخواست رسمی و مکتوب

مــرخصی بدون حقوق باید به صورت کتبی و با ذکر تاریخ شروع و پایان مشخص ارائه شود.

پرهیز از توافق شفاهی

توافق مـــرخصی بدون حقوق باید مستند و امضاشده باشد. توافق‌های غیررسمی می‌تواند در آینده موجب اختلاف شود.

ارائه مستندات در موارد درمانی

در موارد بیماری یا حادثه، ارائه فوری مدارک پزشکی اهمیت دارد تا موضوع در قالب مرخصی استعلاجی بررسی شود.

پیشنهاد راهکار جایگزین

برای افزایش احتمال موافقت با مـــرخصی بدون حقوق، می‌توان پیشنهادهایی مانند تحویل موقت وظایف، آموزش جانشین یا انجام بخشی از امور به صورت دورکاری ارائه داد.

مرخــــصی بدون حقوق ابزاری قانونی و کاربردی برای مدیریت شرایط خاص زندگی حرفه‌ای و شخصی کارکنان است. آگاهی دقیق از ضوابط مرخصی بدون حقوق، از بروز اختلافات حقوقی جلوگیری کرده و به تنظیم رابطه‌ای شفاف و حرفه‌ای میان کارگر و کارفرما کمک می‌کند.برای کاهش مالیات و جلوگیری از جرایم دیرکرد مالیات، دریافت مشاوره تخصصی اهمیت ویژه‌ای دارد. شرکت نورترازان معین به عنوان مجری و مشاور امور مالیاتی، با ارائه راهکارهای قانونی می‌تواند از پرداخت جریمه‌های مالیاتی جلوگیری کند. دریافت مشاوره مالیاتی با کارشناسان نورترازان معین با قرار دادن شماره خود در لینک زیر 👇