جرائم مالیاتی تبصره ماده ۱۰۰  یکی از مهم‌ترین موضوعاتی است که صاحبان مشاغل در زمان تعیین مالیات عملکرد سال ۱۴۰۴ باید به آن توجه داشته باشند. استفاده از مالیات مقطوع موضوع تبصره ماده ۱۰۰ می‌تواند بسیاری از تکالیف مالیاتی مؤدیان را ساده‌تر کند، اما استفاده از این امکان دارای شرایط مشخصی است و در صورت عدم رعایت مقررات، ممکن است مالیات و جرائم مربوطه مطالبه شود.

بر اساس دستورالعمل مربوط به مالیات عملکرد سال ۱۴۰۴ که در چارچوب قانون بودجه سال ۱۴۰۵ صادر شده، برای برخی صاحبان مشاغل مالیات مقطوع تعیین شده و برای گروه دیگری از مؤدیان نیز اظهارنامه پیش‌فرض مالیاتی تهیه می‌شود. در همین دستورالعمل، شرایط مربوط به بخشودگی برخی جرائم و نحوه برخورد با مغایرت‌های مالیاتی نیز مشخص شده است که در این مقاله از سایت رسمی نورترازان معین به آن خواهیم پرداخت .

تبصره ماده ۱۰۰ چیست؟

تبصره ماده ۱۰۰ قانون مالیات‌های مستقیم برای ساده‌سازی تکالیف مالیاتی برخی صاحبان مشاغل در نظر گرفته شده است. بر اساس دستورالعمل عملکرد سال ۱۴۰۴، صاحبان مشاغلی که مجموع فروش خالص کالا و ارائه خدمات آنها در سال ۱۴۰۴ حداکثر ۷۲۰ میلیارد ریال باشد و فرم مالیات مقطوع برای آنها در درگاه خدمات الکترونیکی سازمان امور مالیاتی بارگذاری شده باشد، در صورت رعایت شرایط مقرر می‌توانند از مالیات مقطوع استفاده کنند.

این دسته از مؤدیان در صورت پذیرش شرایط تبصره ماده ۱۰۰، از نگهداری دفاتر و اسناد و مدارک موضوع قانون مالیات‌های مستقیم و همچنین تسلیم اظهارنامه مالیاتی برای عملکرد مذکور معاف خواهند بود.

البته این معافیت مشروط به عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی است.

بنابراین مؤدی باید قبل از انتخاب روش مالیاتی خود، اطلاعات فروش و درآمد را با دقت بررسی کند.

چه کسانی مشمول تبصره ماده ۱۰۰ نیستند؟

همه صاحبان مشاغل امکان استفاده از مالیات مقطوع را ندارند.

طبق دستورالعمل، مؤدیانی که میزان فروش کالا و ارائه خدمات آنها در سال ۱۴۰۴ بیش از ۷۲۰,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۰ ریال باشد، مشمول تعیین مالیات مقطوع موضوع تبصره ماده ۱۰۰ نخواهند بود.

همچنین در پرونده‌های مشارکت مدنی، اگر سهم درآمد یا فروش حداقل یکی از شرکا از حد نصاب مقرر بیشتر باشد یا مجموع درآمد مشارکت از این مبلغ عبور کند، شرایط استفاده از مالیات مقطوع وجود نخواهد داشت.

در چنین شرایطی مؤدی باید مطابق مقررات قانونی، اظهارنامه مالیاتی خود را تسلیم کند.

آیا رد تبصره ماده ۱۰۰ باعث جریمه می‌شود؟

یکی از سؤالات مهم مؤدیان درباره جرائم مالیاتی تبصره ماده ۱۰۰ این است که آیا صرفاً با نپذیرفتن مالیات مقطوع، جریمه‌ای برای آنها ایجاد می‌شود یا خیر.

پاسخ این است که صرف عدم پذیرش مالیات مقطوع به‌تنهایی به معنای تعلق جریمه نیست.

اگر مؤدی مالیات مقطوع تعیین‌شده را قبول نداشته باشد، می‌تواند طبق دستورالعمل نسبت به تسلیم اظهارنامه مالیاتی اقدام کند.

بر اساس متن بخشنامه، مؤدی در صورت عدم پذیرش مالیات مقطوع باید اظهارنامه خود را حداکثر تا ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ تسلیم کند.

بنابراین نکته مهم این است که مؤدی نباید تصور کند با رد فرم تبصره ماده ۱۰۰، تکلیف مالیاتی او از بین می‌رود.

رد مالیات مقطوع باید همراه با انجام صحیح تکلیف اظهارنامه باشد.

چه زمانی جرائم مالیاتی برای مؤدی ایجاد می‌شود؟

یکی از مهم‌ترین موارد در دستورالعمل زمانی است که بعداً اسناد و مدارکی به دست سازمان امور مالیاتی برسد که نشان دهد فروش یا درآمد واقعی مؤدی بیشتر از مبلغی بوده که مبنای تعیین مالیات مقطوع قرار گرفته است.

در این حالت، نحوه برخورد سازمان به میزان اختلاف و وضعیت فروش مؤدی بستگی دارد.

فروش واقعی بیشتر از ۷۲۰ میلیارد ریال

اگر بعداً مشخص شود فروش واقعی مؤدی بیش از حد نصاب ۷۲۰ میلیارد ریال بوده است، مؤدی اساساً مشمول تبصره ماده ۱۰۰ نبوده است.

در این شرایط علاوه بر محاسبه و مطالبه مالیات بر اساس مقررات مربوط، مؤدی مشمول جرائم متعلقه از جمله جریمه عدم تسلیم اظهارنامه مالیاتی در موعد مقرر قانونی خواهد شد.

همچنین طبق دستورالعمل، امکان استفاده از کلیه معافیت‌ها و نرخ صفر، از جمله معافیت موضوع ماده ۱۰۱ قانون مالیات‌های مستقیم، نیز از بین خواهد رفت.

این موضوع یکی از مهم‌ترین مواردی است که باید قبل از پذیرش فرم مالیات مقطوع مورد توجه صاحبان مشاغل قرار گیرد.

اگر اختلاف فروش کمتر از حد نصاب باشد چه می‌شود؟

اگر فروش واقعی مؤدی همچنان کمتر از حد نصاب ۷۲۰ میلیارد ریال باشد، اما اختلاف بین مبلغ واقعی و مبلغی که مبنای محاسبه مالیات مقطوع قرار گرفته، بیش از ۱۵ درصد باشد، مالیات مربوط به مابه‌التفاوت طبق مقررات مطالبه خواهد شد.

نکته مهم این است که طبق دستورالعمل، مابه‌التفاوت مالیات مطالبه‌شده در این حالت مشمول جریمه موضوع ماده ۱۹۲ قانون مالیات‌های مستقیم نخواهد شد.

بنابراین هر اختلافی میان اطلاعات مؤدی و اطلاعات سازمان لزوماً به معنای تعلق همه جرائم مالیاتی نیست و نوع اختلاف باید دقیقاً بررسی شود.

بخشودگی جرائم مالیاتی تبصره ماده ۱۰۰ در سال ۱۴۰۵

یکی از بخش‌های مهم دستورالعمل عملکرد سال ۱۴۰۴، تعیین میزان بخشودگی جرائم و محرومیت‌های موضوع ماده ۲۲ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان است.

طبق جدول درج‌شده در دستورالعمل، میزان بخشودگی بر اساس میزان فروش کالا و ارائه خدمات در سال ۱۴۰۴ تعیین شده است.

میزان فروش در سال ۱۴۰۴	میزان بخشودگی
صفر تا ۱۴۴ میلیارد ریال	۹۶٪
۱۴۴,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۱ تا ۲۸۸ میلیارد ریال	۹۴٪
۲۸۸,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۱ تا ۴۳۲ میلیارد ریال	۹۲٪
۴۳۲,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۱ تا ۵۷۶ میلیارد ریال	۹۰٪
۵۷۶,۰۰۰,۰۰۰,۰۰۱ تا ۷۲۰ میلیارد ریال	۸۸٪
۷۲۰ میلیارد ریال به بالا	۸۸٪

این بخشودگی مربوط به جرائم و محرومیت‌های موضوع ماده ۲۲ قانون پایانه‌های فروشگاهی و سامانه مؤدیان است و برخورداری از آن تابع شرایط ذکرشده در دستورالعمل خواهد بود.

بخشودگی جریمه عدم صدور صورت‌حساب

در دستورالعمل، امکان بخشودگی ۱۰۰ درصدی جرائم موضوع ماده ۱۶۹ قانون مالیات‌های مستقیم بابت عدم صدور صورت‌حساب نیز برای برخی مؤدیان پیش‌بینی شده است.

بر اساس این مقررات، ادارات کل امور مالیاتی موظف شده‌اند با رعایت مقررات ماده ۱۹۱ قانون مالیات‌های مستقیم، برای صاحبان مشاغلی که مطابق دستورالعمل نسبت به تأیید و ارسال فرم تبصره ماده ۱۰۰ یا تأیید، تکمیل و ارسال اظهارنامه مربوطه اقدام می‌کنند، امکان بخشودگی ۱۰۰ درصدی جرائم موضوع ماده ۱۶۹ و همچنین ماده ۲۷۲ قانون مالیات‌های مستقیم را حسب مورد فراهم کنند.

بنابراین در بررسی جرائم مالیاتی تبصره ماده ۱۰۰ نباید تصور کرد که تمام جرائم غیرقابل بخشش هستند؛ بلکه نوع جریمه و شرایط قانونی بخشودگی آن اهمیت دارد.

تأثیر اشتباه در اینتاکد بر مالیات

یکی دیگر از موارد مهم دستورالعمل، مغایرت فعالیت واقعی مؤدی با اطلاعات ثبت‌شده در سامانه اینتاکد است.

اگر مشخص شود فعالیت ثبت‌شده در اینتاکد با فعالیت واقعی مؤدی در سال ۱۴۰۴ مغایرت داشته یا مؤدی به شکل غیرواقعی از معافیت، بخشودگی یا نرخ صفر مالیاتی استفاده کرده است، سازمان امور مالیاتی می‌تواند مابه‌التفاوت مالیات را محاسبه و از طریق صدور برگ قطعی مطالبه کند.

بنابراین صاحبان مشاغل باید پیش از پذیرش مالیات مقطوع، از صحت اطلاعات فعالیت اقتصادی خود در پرونده مالیاتی اطمینان حاصل کنند.

تراکنش‌های غیرتجاری و جرائم مالیاتی تبصره ماده ۱۰۰

موضوع دیگری که در دستورالعمل مورد توجه قرار گرفته، تراکنش‌های بانکی مشکوک به فعالیت تجاری است.

ممکن است بخشی از مبالغ واریزی به حساب بانکی مؤدی مربوط به فعالیت تجاری نباشد. برای مثال، چک‌های انتقالی یا برخی مبالغ غیرتجاری ممکن است در حساب مؤدی گردش داشته باشند.

طبق دستورالعمل، امکان کسر مبالغی که مؤدی ادعا می‌کند غیرتجاری هستند، از محاسبات مالیات مقطوع یا اظهارنامه پیش‌فرض فراهم شده است؛ اما مؤدی باید بعداً اسناد و مدارک لازم برای اثبات غیرتجاری بودن این مبالغ را ارائه کند.

اگر در بررسی‌های بعدی مشخص شود مبالغ مذکور در واقع مشمول مالیات بوده‌اند، مالیات مربوط به همراه جرائم قانونی مطالبه خواهد شد.

تقسیط مالیات و جلوگیری از ایجاد بدهی

طبق دستورالعمل، مهلت پرداخت مالیات تعیین‌شده در اجرای مقررات مربوط به مالیات مقطوع و اظهارنامه، تا ۳۱ شهریور ۱۴۰۵ تعیین شده است.

مؤدیانی که امکان پرداخت یکجای مالیات را ندارند، می‌توانند مطابق شرایط دستورالعمل از امکان تقسیط استفاده کنند.

مالیات مقطوع یا مالیات ابرازی حسب مورد می‌تواند تا ۲ ماه و در ۳ قسط مساوی تقسیط شود.

همچنین برای مؤدیان آسیب‌دیده از جنگ، با تأیید مدیران کل، این مدت می‌تواند تا ۴ ماه و ۵ قسط مساوی افزایش پیدا کند.

جمع‌بندی جرائم مالیاتی تبصره ماده ۱۰۰

در نهایت، جرائم مالیاتی تبصره ماده ۱۰۰  به شرایط پرونده و نحوه عملکرد مؤدی بستگی دارد.

صرف رد یا عدم پذیرش مالیات مقطوع، در صورتی که مؤدی در مهلت مقرر اظهارنامه مالیاتی خود را تسلیم کند، به‌تنهایی به معنای تعلق جریمه نیست.

اما اگر مؤدی شرایط استفاده از تبصره ماده ۱۰۰ را نداشته باشد، فروش واقعی او از حد نصاب ۷۲۰ میلیارد ریال بیشتر باشد، اظهارنامه قانونی خود را تسلیم نکند یا اطلاعات نادرستی مانند فروش کمتر از میزان واقعی یا فعالیت نادرست در اینتاکد ارائه کرده باشد، ممکن است مالیات و جرائم مربوطه برای او مطالبه شود.

از طرف دیگر، دستورالعمل سال ۱۴۰۵ برای برخی جرائم و محرومیت‌ها، از جمله جرائم موضوع ماده ۲۲ قانون پایانه‌های فروشگاهی و همچنین برخی جرائم موضوع مواد ۱۶۹ و ۲۷۲، شرایطی برای بخشودگی در نظر گرفته است.

بنابراین پیش از تأیید فرم تبصره ماده ۱۰۰، بهتر است میزان فروش، اطلاعات اینتاکد، تراکنش‌های بانکی، وضعیت معافیت‌ها و اطلاعات ثبت‌شده در پرونده مالیاتی به‌دقت بررسی شود.

اگر در انتخاب بین تبصره ماده ۱۰۰ و اظهارنامه مالیاتی تردید دارید یا درباره میزان مالیات و جرائم احتمالی پرونده خود سؤال دارید، استفاده از مشاوره تخصصی مالیاتی می‌تواند از ایجاد بدهی و جرائم غیرضروری جلوگیری کند.