کافه‌ها، کافی‌شاپ‌ها، رستوران‌ها، فست‌فودها، کترینگ‌ها و مراکز تهیه غذا مانند سایر کسب‌وکارها مشمول تکالیف مالیاتی هستند؛ اما نوع مالیات، نحوه محاسبه و مبلغ قابل پرداخت برای همه آن‌ها یکسان نیست.

میزان فروش، سود واقعی، نوع شخصیت مؤدی، تعداد کارکنان، وضعیت اجاره ملک، هزینه‌های قابل قبول، نوع خدمات و نحوه انجام تکالیف سامانه مؤدیان از مهم‌ترین عواملی هستند که بر مالیات نهایی یک کافه یا رستوران اثر می‌گذارند.

یکی از نکات مهم این است که مالیات کافه صرفاً درصدی از گردش کارتخوان نیست. اطلاعات دستگاه پوز یکی از ابزارهای بررسی فروش است؛ اما مالیات عملکرد بر درآمد مشمول مالیات و مالیات بر ارزش افزوده نیز بر مبنای مقررات مربوط به فعالیت و فروش محاسبه می‌شود.

در این مقاله از نورترازان معین مالیات کافه و رستوران در سال ۱۴۰۵ ، مالیات عملکرد، ارزش افزوده، کارتخوان، تبصره ماده ۱۰۰ و هزینه‌های قابل قبول را بررسی خواهیم کرد.

کافه و رستوران چه مالیات‌هایی دارند؟

یک کافه یا رستوران ممکن است با تکالیف مالیاتی زیر مواجه باشد:

1. مالیات بر درآمد یا عملکرد
2. مالیات بر ارزش افزوده
3. مالیات حقوق کارکنان
4. تکالیف مرتبط با ملک استیجاری
5. تکالیف سامانه مؤدیان، صورتحساب الکترونیکی و کارتخوان

مالیات کافه لزوماً «پنج مالیات مستقل» نیستند؛ برخی از آن‌ها مالیات قابل پرداخت و برخی دیگر تکالیف قانونی کسب‌وکار هستند.

مالیات کافه و رستوران چیست؟

مالیات عملکرد، مالیاتی است که بر درآمد مشمول مالیات فعالیت اقتصادی تعلق می‌گیرد. برای تعیین این درآمد، فروش واقعی کسب‌وکار و هزینه‌های قابل قبول آن بررسی می‌شود.

فرآیند کلی به این صورت است:

مجموع درآمد کافه یا رستوران − هزینه‌های قابل قبول − معافیت‌های قانونی = درآمد مشمول مالیات

هزینه‌هایی مانند خرید مواد اولیه، اجاره، حقوق کارکنان، بیمه، قبوض، تعمیر تجهیزات، استهلاک، حمل‌ونقل و برخی هزینه‌های تبلیغاتی، در صورت ارتباط با فعالیت و برخورداری از اسناد معتبر، می‌توانند در محاسبه مالیات مؤثر باشند.

مالیات عملکرد اشخاص حقیقی چگونه محاسبه می‌شود؟

اگر کافه یا رستوران به نام شخص حقیقی فعالیت کند، مالیات درآمد مشمول مالیات آن بر اساس نرخ‌های پلکانی ماده ۱۳۱ قانون مالیات‌های مستقیم تعیین می‌شود.

نرخ‌های این ماده به‌صورت پلکانی ۱۵، ۲۰ و ۲۵ درصد هستند. این درصدها بر درآمد مشمول مالیات اعمال می‌شوند و نباید مستقیماً در کل فروش، گردش کارتخوان یا مبلغ فاکتور ضرب شوند.

مالیات کافه و رستوران‌های حقوقی

اگر فعالیت در قالب شرکت یا شخصیت حقوقی انجام شود، مالیات بر اساس مقررات اشخاص حقوقی محاسبه خواهد شد. در حالت عمومی، نرخ ماده ۱۰۵ قانون مالیات‌های مستقیم برای درآمد مشمول مالیات اشخاص حقوقی ۲۵ درصد است؛ البته معافیت‌ها، درآمدهای دارای نرخ جداگانه و مقررات خاص باید جداگانه بررسی شوند.

بنابراین، نرخ مالیات شرکت روی کل فروش اعمال نمی‌شود و ابتدا درآمد مشمول مالیات پس از بررسی هزینه‌ها و اسناد تعیین خواهد شد.

دو روش انجام تکلیف مالیات عملکرد

صاحبان کافه و رستوران معمولاً از یکی از دو مسیر زیر تکلیف مالیات عملکرد خود را انجام می‌دهند.

تسلیم اظهارنامه مالیاتی

در این روش، مؤدی اطلاعات فروش، هزینه‌ها، دارایی‌ها، کارکنان و سایر اطلاعات مالی را در اظهارنامه ثبت می‌کند.

این روش برای مجموعه‌هایی اهمیت بیشتری دارد که:

• هزینه‌های واقعی و مستند بالایی دارند.
• دارای چند شعبه یا فعالیت متنوع هستند.
• با زیان یا حاشیه سود پایین مواجه شده‌اند.
• میان گردش بانکی و فروش آن‌ها مغایرت وجود دارد.
• مالیات مقطوع پیشنهادی با وضعیت واقعی فعالیت هماهنگ نیست.

استفاده از تبصره ماده ۱۰۰

برخی صاحبان مشاغل در صورت برخورداری از شرایط مقرر می‌توانند به‌جای ارائه اظهارنامه کامل، از مالیات مقطوع تبصره ماده ۱۰۰ استفاده کنند.

برای عملکرد سال ۱۴۰۴ که تکلیف آن در سال ۱۴۰۵ انجام می‌شود، سقف فروش اعلام‌شده برای استفاده از این تسهیلات، با رعایت سایر شرایط، تا ۷۲ میلیارد تومان عنوان شده است. بنابراین رقم ۱۵ میلیارد تومان موجود در متن اولیه، مربوط به مقررات جاری نیست.

وجود فروش پایین‌تر از سقف به‌تنهایی برای استفاده از تبصره ماده ۱۰۰ کافی نیست. فعال بودن فرم در سامانه، وضعیت پرونده، اطلاعات کارتخوان، تکالیف سامانه مؤدیان و سایر شرایط نیز باید بررسی شوند.

آیا تبصره ماده ۱۰۰ همیشه بهتر از اظهارنامه است؟

خیر. مالیات مقطوع ممکن است برای برخی کافه‌ها ساده‌تر و مناسب‌تر باشد، اما در همه پرونده‌ها بهترین انتخاب نیست.

اگر کسب‌وکار هزینه‌های سنگین، زیان، تعطیلی بخشی از سال، فروش غیرعادی یا اطلاعات اشتباه ثبت‌شده داشته باشد، پذیرش مبلغ مقطوع بدون بررسی می‌تواند به پرداخت مالیات بیش از میزان واقعی منجر شود.

پیش از تأیید فرم بهتر است مبلغ پیشنهادی با فروش، هزینه‌ها، گردش حساب و وضعیت واقعی کسب‌وکار مقایسه شود.

اینتاکد مالیاتی کافه و رستوران چیست؟

اینتاکد، کدی برای طبقه‌بندی نوع فعالیت اقتصادی مؤدی است. سازمان امور مالیاتی از این طبقه‌بندی در تحلیل فعالیت و برخی محاسبات مالیاتی استفاده می‌کند.

کافی‌شاپ، رستوران، فست‌فود، تهیه غذا، تالار پذیرایی و کترینگ ممکن است اینتاکدها و نسبت‌های سود فعالیت متفاوتی داشته باشند. به همین دلیل نمی‌توان ضرایبی مانند ۱۰، ۱۵، ۲۰ یا ۳۰ درصد را به‌عنوان نرخ قطعی مالیات معرفی کرد.

ضریب یا نسبت سود فعالیت با نرخ مالیات تفاوت دارد. نرخ مالیات پس از تعیین درآمد مشمول مالیات و بر اساس مقررات قانونی اعمال می‌شود.

مالیات بر ارزش افزوده کافه و رستوران

مالیات بر ارزش افزوده از مالیات عملکرد جداست. این مالیات در صورت شمول، هنگام فروش کالا یا ارائه خدمت از مشتری دریافت می‌شود و پس از کسر اعتبار مالیاتی خریدهای قابل قبول، به سازمان امور مالیاتی پرداخت خواهد شد.

نرخ عمومی مالیات و عوارض ارزش افزوده در سال‌های اخیر ۱۰ درصد بوده و منابع تخصصی مالیاتی نیز این نرخ را برای سال ۱۴۰۵ درباره فعالیت‌های مشمول حوزه کافه و رستوران گزارش کرده‌اند.

فرمول ساده محاسبه:

مبلغ فروش پیش از مالیات × ۱۰ درصد = مالیات و عوارض ارزش افزوده

برای مثال، اگر مبلغ فروش پیش از مالیات یک میلیون تومان باشد:

۱,۰۰۰,۰۰۰ × ۱۰٪ = ۱۰۰,۰۰۰ تومان

مبلغ نهایی پرداختی مشتری در این مثال یک میلیون و صد هزار تومان خواهد بود.

آیا فقط کافه‌های دارای سالن مشمول ارزش افزوده‌اند؟

خیر. این بخش از متن اولیه نیازمند اصلاح جدی است.

بر اساس اطلاعات مربوط به فراخوان مرحله نهم مالیات بر ارزش افزوده، کافی‌شاپ‌ها و واحدهای تهیه و ارائه غذای آماده، از جمله برخی مراکز بیرون‌بر و کترینگ‌ها، در دامنه فراخوان قرار گرفته‌اند. بنابراین نمی‌توان به‌صورت عمومی گفت هر واحد بدون فضای نشستن از مالیات بر ارزش افزوده معاف است.

مشمول بودن هر واحد باید بر اساس موارد زیر بررسی شود:

• نوع دقیق فعالیت
• تاریخ شروع فعالیت
• مرحله فراخوان
• حقیقی یا حقوقی بودن مؤدی
• وضعیت پرونده مالیاتی
• نوع کالا یا خدمت ارائه‌شده

بنابراین جدول پیشنهادی متن اولیه که برای تمام بیرون‌برها نرخ صفر در نظر گرفته بود، قابل اتکا نیست.

دریافت ارزش افزوده از مشتری چه شرایطی دارد؟

کسب‌وکاری که مشمول مالیات بر ارزش افزوده است باید ثبت‌نام و تکالیف قانونی خود را انجام دهد و مالیات را در صورتحساب درج کند.

دریافت مبلغی با عنوان مالیات بر ارزش افزوده توسط واحدی که مشمول نیست یا تکالیف قانونی خود را انجام نداده است، می‌تواند موجب ایجاد مسئولیت مالیاتی و مطالبه مبالغ دریافت‌شده شود.

همچنین مالیات دریافتی از مشتری متعلق به کسب‌وکار نیست و باید در اظهارنامه ارزش افزوده گزارش و پس از اعمال اعتبارهای قابل قبول پرداخت شود.

اعتبار مالیاتی خرید چیست؟

کافه و رستوران برای خرید مواد اولیه، تجهیزات، کالا و خدمات مشمول ممکن است مالیات بر ارزش افزوده پرداخت کند.

در صورت برخورداری از صورتحساب معتبر و رعایت شرایط قانونی، مالیات پرداخت‌شده در خرید می‌تواند به‌عنوان اعتبار مالیاتی از مالیات فروش کسر شود.

فرآیند کلی چنین است:

مالیات و عوارض فروش − اعتبار قابل قبول خرید = مالیات و عوارض قابل پرداخت

به همین دلیل دریافت صورتحساب معتبر از تأمین‌کنندگان و ثبت خریدها در سامانه مؤدیان اهمیت زیادی دارد.

اظهارنامه ارزش افزوده کافه و رستوران

مؤدیان مشمول باید اطلاعات مالیات بر ارزش افزوده خود را برای هر دوره مالیاتی ثبت و در مهلت قانونی ارسال کنند.

در اظهارنامه باید مواردی مانند فروش مشمول، مالیات فروش، خریدهای مشمول، اعتبار مالیاتی و مبلغ نهایی قابل پرداخت به‌درستی ثبت شوند.

تأخیر یا اشتباه در اظهارنامه می‌تواند موجب ایجاد بدهی، جریمه و مغایرت با اطلاعات صورتحساب‌های الکترونیکی شود.

مالیات کارتخوان کافه و رستوران

دستگاه کارتخوان مالیات مستقلی ندارد. گردش کارتخوان یکی از داده‌هایی است که برای بررسی فروش و درآمد فعالیت مورد استفاده قرار می‌گیرد.

این تصور که درصدی به‌عنوان مالیات از هر تراکنش پوز کسر می‌شود، درست نیست. مالیات عملکرد بر درآمد مشمول مالیات و مالیات بر ارزش افزوده نیز بر فروش مشمول محاسبه می‌شوند.

با این حال، کارتخوان‌های کافه و رستوران باید به پرونده مالیاتی صحیح متصل باشند. استفاده از دستگاه متعلق به شخص دیگر، حساب شریک سابق یا پرونده نامرتبط می‌تواند برای طرفین مغایرت مالیاتی ایجاد کند.

سامانه مؤدیان و صورتحساب الکترونیکی

کافه‌ها و رستوران‌های مشمول باید تکالیف مربوط به سامانه مؤدیان و صدور صورتحساب الکترونیکی را مطابق وضعیت پرونده و مقررات جاری انجام دهند.

مهم‌ترین تکالیف ممکن است شامل موارد زیر باشد:

• تکمیل کارپوشه سامانه مؤدیان
• اتصال ابزارهای پرداخت به پرونده صحیح
• صدور صورتحساب الکترونیکی
• ثبت صحیح شناسه کالا یا خدمت
• کنترل صورتحساب‌های خرید
• ارسال اطلاعات فروش در مهلت قانونی
• رفع خطاها و مغایرت‌های کارپوشه

صرف استفاده از نرم‌افزار فروش یا صندوق مکانیزه، بدون ارسال صحیح اطلاعات، الزاماً به معنای انجام کامل تکالیف نیست.

مالیات حقوق کارکنان کافه

اگر کافه یا رستوران نیروی حقوق‌بگیر داشته باشد، کارفرما باید فهرست حقوق و مالیات مربوط به کارکنان را در مهلت مقرر ارسال کند.

مالیات حقوق یک نرخ ثابت ۱۰ درصد برای تمام حقوق نیست. هر سال سقف معافیت و نرخ‌های مربوط در قانون بودجه تعیین می‌شود و مالیات تنها بر بخش مشمول حقوق محاسبه خواهد شد.

همچنین بیمه تأمین اجتماعی با مالیات حقوق متفاوت است. هرچند هر دو با استخدام کارکنان مرتبط‌اند، مرجع، نرخ، نحوه محاسبه و زمان پرداخت آن‌ها یکسان نیست.

حقوق، بیمه و مزایای پرداخت‌شده در صورت رعایت مقررات و داشتن مدارک معتبر می‌توانند جزو هزینه‌های فعالیت نیز بررسی شوند.

مالیات اجاره محل کافه یا رستوران

در صورتی که ملک استیجاری باشد، درآمد اجاره اصولاً متعلق به موجر است و مالیات آن بر اساس مقررات مالیات بر درآمد املاک محاسبه می‌شود.

بنابراین عبارت «مالیات اجاره همیشه ۱۰ درصد مبلغ اجاره است» دقیق نیست. نحوه انجام تکلیف همچنین به حقیقی یا حقوقی بودن مستأجر و موجر و نوع قرارداد بستگی دارد.

اگر مستأجر شخص حقوقی باشد، ممکن است تکالیف قانونی مشخصی درباره کسر و پرداخت مالیات اجاره داشته باشد. برای فعالیت‌های حقیقی، شرایط می‌تواند متفاوت باشد و باید قرارداد و وضعیت طرفین بررسی شود.

هزینه‌های قابل قبول مالیاتی کافه و رستوران

ثبت صحیح هزینه‌ها می‌تواند نقش مهمی در تعیین واقعی مالیات داشته باشد. مهم‌ترین هزینه‌های قابل بررسی عبارت‌اند از:

• خرید قهوه، چای، مواد غذایی و نوشیدنی
• مواد اولیه آشپزخانه
• ظروف یک‌بارمصرف و بسته‌بندی
• اجاره محل
• حقوق و بیمه کارکنان
• آب، برق، گاز و تلفن
• تعمیر دستگاه اسپرسوساز و تجهیزات آشپزخانه
• استهلاک تجهیزات و مبلمان
• هزینه حمل‌ونقل
• تبلیغات و بازاریابی
• کارمزد پلتفرم‌های سفارش غذا
• هزینه نرم‌افزار فروش و حسابداری
• نظافت و مواد مصرفی
• مجوزها و حق عضویت‌های صنفی

پذیرش این هزینه‌ها منوط به ارتباط با فعالیت، ثبت در دفاتر یا اسناد و وجود مدارک معتبر است.

معافیت ماده ۱۰۱

اشخاص حقیقی صاحب شغل، در صورت رعایت شرایط قانونی، ممکن است از معافیت سالانه ماده ۱۰۱ قانون مالیات‌های مستقیم استفاده کنند.

مبلغ این معافیت ممکن است بر اساس قوانین بودجه و مقررات مربوط تغییر کند. بنابراین ارقام ۱۰۰ یا ۱۴۴ میلیون تومان ذکرشده در متن اولیه نباید بدون بررسی مقررات عملکرد سال موردنظر در مقاله نهایی درج شوند.

این معافیت از درآمد مشمول مالیات کسر می‌شود و به معنای معاف بودن کل فروش کافه یا رستوران نیست.

مشوق خوش‌حسابی

انجام به‌موقع تکالیف مالیاتی، پرداخت بدهی‌ها و ارائه اطلاعات صحیح می‌تواند امکان استفاده از برخی تسهیلات، بخشودگی جرایم یا مشوق‌های قانونی را فراهم کند.

البته بخشودگی خودکار نیست و به نوع جریمه، اختیار قانونی اداره مالیاتی، بخشنامه‌های جاری و وضعیت پرونده بستگی دارد. برخی جرایم نیز غیرقابل بخشش هستند.

فعالیت در مناطق آزاد و ویژه اقتصادی

قرار داشتن کافه یا رستوران در منطقه آزاد یا ویژه به‌تنهایی به معنای معافیت کامل مالیاتی نیست.

نوع فعالیت، مجوز، محل تحقق درآمد، نحوه ثبت شرکت، قوانین منطقه و انجام تکالیف قانونی باید بررسی شوند. حتی در صورت برخورداری از معافیت، ثبت‌نام، ارائه اظهارنامه یا نگهداری اسناد ممکن است همچنان الزامی باشد.

اشتباهات رایج صاحبان کافه و رستوران

محاسبه مالیات فقط بر اساس کارتخوان

گردش کارتخوان لزوماً برابر با سود نیست. خرید مواد اولیه و سایر هزینه‌های قانونی باید در محاسبات لحاظ شوند.

دریافت ارزش افزوده بدون بررسی شمول

پیش از درج ۱۰ درصد در فاکتور باید وضعیت شمول و ثبت‌نام مؤدی مشخص باشد.

تصور معاف بودن تمام بیرون‌برها

بر اساس فراخوان‌های ارزش افزوده، برخی فعالیت‌های بیرون‌بر و تهیه غذای آماده نیز مشمول شده‌اند.

نداشتن فاکتور خرید

نبود فاکتور مواد اولیه، اثبات هزینه‌ها و اعتبار مالیاتی را دشوار می‌کند.

مخلوط کردن حساب شخصی و تجاری

این کار بررسی گردش حساب و تفکیک تراکنش‌های غیرشغلی را دشوار می‌کند.

ثبت نکردن فروش پلتفرم‌های آنلاین

فروش از طریق پلتفرم‌های سفارش غذا نیز بخشی از درآمد کسب‌وکار است و باید با کارمزدهای کسرشده تطبیق داده شود.

انتخاب اشتباه اینتاکد

اینتاکد نامتناسب می‌تواند باعث برآورد نادرست سود فعالیت یا ایجاد مغایرت در پرونده شود.

پذیرش مالیات مقطوع بدون بررسی

مبلغ پیشنهادی تبصره ماده ۱۰۰ باید با وضعیت واقعی کسب‌وکار مقایسه شود.

خدمات نورترازان معین در زمینه مالیات کافه و رستوران

جمع‌بندی

مالیات کافه و رستوران در سال ۱۴۰۵ تنها به گردش کارتخوان یا یک درصد ثابت محدود نمی‌شود. مالیات عملکرد، ارزش افزوده، حقوق کارکنان، سامانه مؤدیان و اسناد هزینه باید به‌صورت یکپارچه بررسی شوند.

همچنین معاف دانستن همه واحدهای بیرون‌بر یا اعمال خودکار نرخ‌های ثابت برای تمام کافه‌ها و رستوران‌ها دقیق نیست. نوع فعالیت، اطلاعات پرونده، فروش واقعی، هزینه‌های مستند و آخرین مقررات باید مبنای تصمیم‌گیری قرار گیرند.