اخبار مالیاتی هفته دوم مهر ۱۴۰۵ با مجموعه‌ای از اخبار مهم درباره توسعه مالیات‌ستانی داده‌محور، گسترش طرح نشان‌دار کردن مالیات، ابلاغ چند بخشنامه مهم، رشد عوارض ارزش افزوده استان‌ها و تشدید مقابله با فرار مالیاتی همراه بود. در سطح بین‌المللی نیز فشار مالیاتی بر ثروتمندان، مقابله با تقلب مالیات بر ارزش افزوده، مالیات دارایی‌های رمزارزی و اصلاح ساختار نظام‌های مالیاتی در کانون توجه قرار گرفت.

در ادامه مهم‌ترین تحولات مالیاتی ایران و جهان در هفته منتهی به ۱۷ مهر ۱۴۰۵ را مرور می‌کنیم.

اخبار مالیاتی هفته در ایران

در این گزارش، اخبار مالیاتی هفته در ایران و جهان را از بخشنامه‌های جدید تا تحولات مالیات بر ارزش افزوده و سیاست‌های بین‌المللی مرور می‌کنیم.

حرکت نظام مالیاتی ایران به سمت مالیات‌ستانی داده‌محور

یکی از محورهای اصلی اخبار مالیاتی هفته، حرکت سریع‌تر نظام مالیاتی به سمت استفاده از داده‌ها و حسابرسی سیستمی بود. شنبه ۱۱ مهرماه، سازمان امور مالیاتی میزبان هشتادمین نشست هماهنگی ارکان اطلاع‌رسانی دولت بود. افزایش سهم درآمدهای مالیاتی در تأمین هزینه‌های جاری کشور، کاهش وابستگی بودجه به نفت و توسعه نظام مالیاتی داده‌محور از محورهای اصلی این نشست بود.

در این جلسه بر این موضوع تأکید شد که داده و اطلاعات باید بیش از گذشته مبنای تشخیص مالیات قرار گیرد. هم‌زمان بررسی عملکرد حسابرسی سال‌های ۱۴۰۲ و ۱۴۰۳ نیز نشان می‌دهد حرکت از حسابرسی سنتی به سمت حسابرسی سیستمی سرعت گرفته است.

با این حال، کیفیت داده‌ها یکی از پیش‌شرط‌های اساسی این تحول محسوب می‌شود؛ زیرا هرچه اطلاعات ورودی دقیق‌تر و ارتباط میان سامانه‌ها کامل‌تر باشد، امکان کاهش خطای تشخیص و افزایش عدالت مالیاتی بیشتر خواهد شد.

گسترش طرح نشان‌دار کردن مالیات در سال ۱۴۰۵

یکی از پررنگ‌ترین موضوعات اخبار مالیاتی هفته، انتشار جزئیات جدید درباره طرح نشان‌دار کردن مالیات بود. یکی از پررنگ‌ترین محورهای اخبار مالیاتی هفته، انتشار جزئیات جدید درباره طرح نشان‌دار کردن مالیات بود؛ طرحی که به برخی مؤدیان مشمول تبصره ماده ۱۰۰ اجازه می‌دهد پروژه موردنظر خود را برای تخصیص مالیات انتخاب کنند.

در سال جاری بیش از ۲۱ درصد منابع این طرح، معادل حدود ۶ همت برای پروژه‌های حمل‌ونقل پیش‌بینی شده است. در حوزه آموزش نیز تعداد پروژه‌های عمومی و فنی‌وحرفه‌ای به ۹۰۹ پروژه رسیده که حدود ۴۳ درصد کل پروژه‌های معرفی‌شده را تشکیل می‌دهد.

همچنین زمینه تکمیل ۲۰۵ پروژه بهداشتی و درمانی از طریق مشارکت مؤدیان فراهم شده است.

در استان زنجان نیز ۲۸ پروژه برای تأمین، انتقال و ذخیره آب روستاهای دارای تنش آبی در فهرست پروژه‌های طرح نشان‌دار کردن مالیات قرار گرفته‌اند.

در تبریز نیز ۲۵۰ میلیارد تومان اعتبار برای ۱۳ پروژه عمرانی، آموزشی، بهداشتی و خدماتی در قالب همین طرح پیش‌بینی شده است.

این روند نشان می‌دهد طرح نشان‌دار کردن مالیات به‌تدریج از یک شیوه تخصیص درآمد مالیاتی به ابزاری برای مشارکت مستقیم‌تر مؤدیان در انتخاب پروژه‌های عمومی تبدیل شده است.

استرداد مالیات حقوق؛ بازگشت اضافه‌پرداخت ظرف ۳ روز کاری

یکی دیگر از اخبار مهم هفته، ابلاغ سازوکار استرداد اضافه‌پرداخت مالیات بر درآمد حقوق بود.

بر اساس دستورالعمل جدید، اگر از حقوق فرد مالیاتی بیش از میزان قانونی کسر شده باشد، حقوق‌بگیر می‌تواند درخواست استرداد ثبت کند. پس از بررسی پرونده، تأیید اضافه‌پرداخت و احراز نداشتن بدهی قطعی دیگر، اطلاعات و شماره شبای متقاضی برای پرداخت ارسال خواهد شد.

اداره مالیاتی دریافت‌کننده نیز موظف است پس از دریافت تأیید نهایی، مبلغ قابل استرداد را حداکثر ظرف ۳ روز کاری به حساب ذی‌نفع واریز کند.

نکته مهم این است که این سه روز از زمان ثبت اولیه درخواست محاسبه نمی‌شود و مربوط به مرحله نهایی پرداخت پس از تأیید پرونده است.

ابلاغیه جدید درباره معافیت مالیات اجاره

در حوزه مالیات املاک نیز ابلاغیه‌ای درباره نحوه اعمال معافیت تبصره ۱۱ ماده ۵۳ قانون مالیات‌های مستقیم برای عملکرد سال ۱۴۰۳ منتشر شد.

طبق این ابلاغیه، در بررسی وضعیت معافیت یا محرومیت موجران باید زمان لازم‌الاجرا شدن قانون ساماندهی بازار زمین، مسکن و اجاره‌بها، تاریخ انعقاد یا تمدید قرارداد و همچنین زمان راه‌اندازی سامانه‌های قانونی ثبت قرارداد مورد توجه قرار گیرد.

این موضوع برای مؤدیانی که به دلیل ثبت نشدن قرارداد اجاره از برخی معافیت‌ها یا تخفیف‌های مالیاتی محروم شده‌اند و پرونده آنها وارد مرحله اعتراض یا دادرسی شده است، اهمیت ویژه‌ای دارد.

مالیات بر ارزش افزوده تنباکوی فرآوری‌نشده تعیین تکلیف شد

یکی دیگر از بخشنامه‌های مهم اخبار مالیاتی هفته دوم مهر که گذشت به وضعیت مالیات بر ارزش افزوده تنباکوی فرآوری‌نشده مربوط بود.

طبق نظر هیأت عمومی شورای عالی مالیاتی، اگرچه ماده ۹ قانون مالیات بر ارزش افزوده، محصولات کشاورزی فرآوری‌نشده را به‌طور عمومی معاف می‌کند، اما ذکر صریح «تنباکو» در ماده ۲۶ یک حکم خاص محسوب می‌شود.

در نتیجه، تنباکو چه فرآوری شده باشد و چه فرآوری نشده، از معافیت عمومی ماده ۹ برخوردار نیست و حسب مورد باید بر اساس مقررات و نرخ‌های محصولات دخانی در ماده ۲۶ بررسی شود.

کشف فرار مالیاتی ۳۴۷ هزار میلیارد ریالی در البرز

در حوزه مقابله با فرار مالیاتی نیز خبر قابل توجهی منتشر شد. مرکز بازرسی، مبارزه با فرار مالیاتی و پولشویی سازمان امور مالیاتی از کشف ۳۴۷ هزار میلیارد ریال فرار مالیاتی در استان البرز خبر داد.

این خبر هم‌زمان با افزایش استفاده از داده‌های بانکی، اطلاعات اقتصادی و سامانه‌های هوشمند منتشر شده و نشان‌دهنده تمرکز بیشتر نظام مالیاتی بر شناسایی کتمان درآمد و فعالیت‌های اقتصادی ثبت‌نشده است.

رشد چشمگیر عوارض ارزش افزوده در استان‌ها

بخش قابل توجهی از اخبار مالیاتی هفته به رشد منابع مالیات بر ارزش افزوده و توزیع عوارض در استان‌های مختلف اختصاص داشت. یکی دیگر از محورهای مهم اخبار داخلی، افزایش منابع حاصل از مالیات و عوارض ارزش افزوده برای مدیریت‌های محلی بود. مهم‌ترین آمارهای منتشرشده عبارت‌اند از:

• خراسان رضوی: بیش از ۷۴ هزار و ۸۴۵ میلیارد ریال به شهرداری‌ها پرداخت شد؛ رشد ۱۳۵ درصدی نسبت به مدت مشابه سال قبل.
• مازندران: ۳۶ هزار و ۹۱۵ میلیارد ریال عوارض ارزش افزوده توزیع شد؛ رشد ۱۲۷ درصدی.
• همدان: ۹۷۳ میلیارد تومان میان مناطق شهری، روستایی و عشایری توزیع شد؛ رشد ۹۴ درصدی.
• سیستان و بلوچستان: بیش از ۱۱ هزار و ۲۱۷ میلیارد ریال توزیع شد؛ رشد ۷۷ درصدی.
• فارس: بیش از ۶۲ هزار میلیارد ریال به مدیریت‌های محلی اختصاص یافت؛ رشد ۶۷ درصدی.
• اردبیل: سهم حوزه سلامت از ارزش افزوده به ۲۵۷ میلیارد تومان رسید؛ رشد ۶۶ درصدی.
• اصفهان: ۱۳.۸ همت برای توسعه و آبادانی استان توزیع شد؛ رشد ۳۳ درصدی.
• خوزستان: حدود ۱۶ هزار میلیارد تومان از محل عوارض ارزش افزوده و آلایندگی میان نهادهای مرتبط توزیع شد.

این آمار نشان می‌دهد سهم مالیات بر ارزش افزوده در تأمین منابع پایدار شهرداری‌ها، دهیاری‌ها، حوزه سلامت و پروژه‌های عمرانی محلی همچنان رو به افزایش است.

اخبار مالیاتی هفته در جهان

در بخش بین‌المللی اخبار مالیاتی هفته نیز موضوعاتی مانند مالیات ثروتمندان، تقلب VAT، مالیات رمزارزها و اصلاح نظام‌های مالیاتی مطرح بود.

چین فشار مالیاتی بر ثروتمندان را افزایش داد

در سطح جهانی، چین نظارت مالیاتی بر افراد ثروتمندی را که از تراست‌ها و ساختارهای برون‌مرزی برای نگهداری دارایی استفاده می‌کنند تشدید کرده است.

افراد مشمول باید دارایی‌ها و درآمدهای مربوط را افشا کرده و مالیات‌های معوق تعیین‌شده را پرداخت کنند. این سیاست بخشی از تلاش پکن برای افزایش شفافیت، کاهش استفاده از ساختارهای خارجی برای کاهش مالیات و کنترل فرار مالیاتی ثروتمندان است.

اجرای این سیاست حتی می‌تواند بر رفتار مصرفی خانوارهای بسیار ثروتمند و بازار کالاهای لوکس نیز اثرگذار باشد.

اتحادیه اروپا فهرست حوزه‌های غیرهمکار مالیاتی را به‌روزرسانی کرد

اتحادیه اروپا در تازه‌ترین بازنگری فهرست حوزه‌های غیرهمکار مالیاتی، پاناما و ویتنام را از فهرست اصلی خارج کرد.

پس از این تغییر، فهرست اصلی شامل هشت حوزه باقی مانده است. این فهرست یکی از ابزارهای اتحادیه اروپا برای افزایش فشار بر کشورها و قلمروهایی است که استانداردهای مورد انتظار در زمینه شفافیت مالیاتی، تبادل اطلاعات و حکمرانی مالیاتی را به‌طور کامل رعایت نمی‌کنند.

پرونده ۴۱۰ میلیون یورویی تقلب مالیات بر ارزش افزوده در اروپا

در یکی از مهم‌ترین پرونده‌های مالیاتی این هفته در اروپا، ده‌ها نفر در پرتغال، اسپانیا و ایتالیا در ارتباط با یک شبکه گسترده کلاهبرداری مالیات بر ارزش افزوده در حوزه الکترونیک بازداشت شدند.

میزان خسارت مالیاتی این پرونده حداقل ۴۱۰ میلیون یورو اعلام شده است.

هم‌زمان اتحادیه اروپا به دنبال تمدید ابزارهای مقابله با تقلب VAT تا سال ۲۰۳۰ است. یکی از این ابزارها مکانیسم Reverse Charge است که در برخی معاملات مسئولیت پرداخت مالیات را از فروشنده به خریدار منتقل می‌کند.

OECD آماده‌سازی کشورها برای مالیات رمزارزها را سرعت داد

موضوع مالیات دارایی‌های دیجیتال نیز در اخبار مالیاتی هفته مورد توجه قرار گرفت.

در برنامه‌های جدید مرتبط با چارچوب گزارش‌دهی دارایی‌های رمزارزی یا CARF، نمایندگانی از بیش از ۸۰ حوزه قضایی درباره الزامات گزارش‌دهی و تبادل اطلاعات دارایی‌های دیجیتال آموزش دیده‌اند.

هدف اصلی این چارچوب، افزایش شفافیت در معاملات رمزارزی و جلوگیری از استفاده از دارایی‌های دیجیتال برای مخفی کردن درآمد و دارایی از نظام‌های مالیاتی است.

OECD همچنین دستورالعمل‌هایی درباره امنیت سایبری سازمان‌های مالیاتی، حفاظت از اطلاعات مؤدیان، تبادل امن داده‌ها و استفاده ایمن از هوش مصنوعی منتشر کرده است.

IMF: افزایش درآمد مالیاتی الزاماً به معنی افزایش نرخ مالیات نیست

– یکی دیگر از محورهای مهم اخبار مالیاتی هفته در جهان، تأکید بر اصلاح ساختار مالیاتی به‌جای افزایش صرف نرخ‌ها بود.

صندوق بین‌المللی پول در گزارش جدید خود بر مفهوم «مالیات‌گیری بهتر برای تقویت رشد» تأکید کرده است.

بر اساس این رویکرد، دولت‌ها الزاماً برای افزایش درآمد نباید نرخ‌های مالیاتی را بالا ببرند. اصلاح طراحی نظام مالیاتی، کاهش معافیت‌ها و استثناهای غیرضروری، ساده‌تر کردن قوانین و دیجیتالی کردن مدیریت مالیاتی می‌تواند هم درآمد دولت را حفظ کند و هم فشار کمتری بر سرمایه‌گذاری و اشتغال وارد کند.

کاهش معافیت‌های غیرضروری ارزش افزوده، طراحی بهتر مالیات شرکت‌ها، هدفمند کردن مشوق‌های تحقیق و توسعه و کاهش هزینه انجام تکالیف مالیاتی از مهم‌ترین پیشنهادهای مطرح‌شده است.

جمع‌بندی مالیات در هفته‌ای که گذشت

مرور اخبار مالیاتی هفته نشان می‌دهد سه روند اصلی در ایران در حال پررنگ‌تر شدن است: حرکت به سمت مالیات‌ستانی داده‌محور، هدایت قابل مشاهده‌تر درآمدهای مالیاتی به پروژه‌های عمومی و افزایش نظارت برای مقابله با فرار مالیاتی.

در کنار این تحولات، بخشنامه‌های مربوط به مالیات حقوق، مالیات اجاره و ارزش افزوده تنباکو نیز بخشی از ابهامات اجرایی مؤدیان را روشن‌تر کرده‌اند.

در سطح جهان نیز شفافیت دارایی‌های ثروتمندان، مبارزه با تقلب ارزش افزوده، تبادل اطلاعات رمزارزی و بهبود کیفیت نظام مالیاتی به‌جای اتکای صرف بر افزایش نرخ‌ها، مهم‌ترین محورهای هفته بودند.

خدمات نورترازان معین

برای کسب‌وکارها، اشخاص حقیقی و شرکت‌ها، تغییرات بخشنامه‌ها و مقررات مالیاتی می‌تواند مستقیماً بر نحوه تنظیم اظهارنامه، مالیات حقوق، ارزش افزوده، سامانه مؤدیان و رسیدگی پرونده اثر بگذارد.

نورترازان معین خدمات زیر را ارائه می‌کند:

• بررسی و پیگیری پرونده‌های مالیاتی
• تنظیم و کنترل اظهارنامه مالیاتی
• بررسی مالیات بر ارزش افزوده
• بررسی مالیات حقوق
• کنترل سامانه مؤدیان و صورتحساب الکترونیکی
• بررسی معافیت‌ها و بخشنامه‌های جدید
• رفع مغایرت‌های مالیاتی
• مشاوره و دادرسی مالیاتی