کارمزد خدمات بانکی یکی از هزینه‌هایی است که اشخاص و کسب‌وکارها در جریان عملیات روزمره بانکی با آن مواجه می‌شوند. انتقال وجه، صدور و تعویض کارت، استفاده از سامانه صیاد، استعلام شبا، خدمات بانکداری الکترونیکی و برخی خدمات مرتبط با حساب، هرکدام می‌توانند کارمزد متفاوتی داشته باشند.

در سال ۱۴۰۵ نیز تعرفه تعدادی از خدمات بانکی الکترونیکی بازنگری شده و برخی خدمات جدید، از جمله پرداخت لحظه‌ای (پل)، وکالتی‌کردن غیرحضوری حساب، احراز هویت الکترونیکی، خدمات چک دیجیتال و برخی خدمات نوین بانکی دارای تعرفه مشخص شده‌اند.

در این مقاله نورترازان معین، مهم‌ترین نرخ‌های اعلام‌شده برای خدمات بانکی در سال ۱۴۰۵ را بررسی می‌کنیم و تفاوت هزینه روش‌های مختلف انتقال وجه و سایر خدمات پرکاربرد را توضیح می‌دهیم.

نکته: ارقام این مقاله بر اساس اطلاعات ارائه‌شده در بخشنامه مورد استناد این مطلب تنظیم شده‌اند. هنگام انجام عملیات بانکی، تعرفه نهایی نمایش‌داده‌شده توسط بانک یا شبکه پرداخت ملاک عمل است.

کارمزد خدمات بانکی چیست؟

کارمزد بانکی مبلغی است که بانک یا ارائه‌دهنده خدمت در مقابل انجام یک خدمت مشخص دریافت می‌کند. برخلاف سود تسهیلات که در مقابل تأمین مالی دریافت می‌شود، کارمزد مستقیماً به ارائه یک خدمت مانند انتقال وجه، صدور کارت، استعلام یا عملیات بانکی مرتبط است.

نوع خدمت، مبلغ تراکنش، حضوری یا غیرحضوری بودن عملیات و در برخی موارد حقیقی یا حقوقی بودن مشتری می‌تواند بر میزان کارمزد اثر بگذارد.

مهم‌ترین کارمزدهای خدمات بانکی در سال ۱۴۰۵

برای استفاده سریع‌تر مخاطبان، مهم‌ترین تعرفه‌های اعلام‌شده را می‌توان به شکل زیر خلاصه کرد:

در ادامه جزئیات مهم هر گروه را بررسی می‌کنیم.

کارمزد کارت‌به‌کارت در سال ۱۴۰۵ چقدر است؟

طبق تعرفه ارائه‌شده، کارمزد انتقال وجه شتابی کارت‌به‌کارت یا انتقال کارت به شبا از طریق خدمت سحاب، برای مبلغ تا یک میلیون تومان حداقل ۱,۱۰۰ تومان است.

به ازای هر یک میلیون تومان مازاد نیز ۳۵۰ تومان به مبلغ کارمزد افزوده می‌شود.

بنابراین با افزایش مبلغ انتقال، هزینه کارت‌به‌کارت نیز افزایش پیدا می‌کند و برای انتقال مبالغ بالاتر، بررسی پایا، ساتنا یا پل می‌تواند از نظر هزینه و محدودیت انتقال اهمیت داشته باشد.

مقایسه کارمزد روش های انتقال وجه در سال ۱۴۰۵

کارمزد پایا در سال ۱۴۰۵

برای دستور پرداخت انفرادی از طریق پایا، کارمزد برابر با ۰.۰۱ درصد مبلغ تراکنش تعیین شده که دارای:

• کف ۴۰۰ تومان
• سقف ۱۲ هزار تومان

است.

در پرداخت‌های گروهی بیش از ۱۰ واریز نیز تعرفه متفاوت است و مبلغ ۲,۴۰۰ تومان برای هر فایل به‌علاوه ۲۴۰ تومان به ازای هر واریز دریافت می‌شود.

این موضوع به‌ویژه برای شرکت‌هایی که پرداخت حقوق یا پرداخت‌های گروهی دارند اهمیت دارد.

کارمزد ساتنا در سال ۱۴۰۵

کارمزد انتقال وجه بین‌بانکی از طریق ساتنا برابر با ۰.۰۲ درصد مبلغ تراکنش و حداکثر تا سقف ۵۰ هزار تومان اعلام شده است.

بنابراین مبلغ انتقال مستقیماً بر هزینه ساتنا تأثیر می‌گذارد تا زمانی که کارمزد به سقف تعیین‌شده برسد.

کارمزد سامانه پل در سال ۱۴۰۵

سامانه «پل» برای پرداخت لحظه‌ای بین‌بانکی مورد استفاده قرار می‌گیرد. کارمزد اعلام‌شده برای این خدمت:

۰.۰۲ درصد مبلغ تراکنش با حداقل ۸۰۰ تومان

است.

به این ترتیب کاربران هنگام انتخاب میان کارت‌به‌کارت، پایا، ساتنا و پل باید علاوه بر کارمزد، عواملی مانند مبلغ انتقال، سرعت موردنیاز و محدودیت‌های هر سامانه را نیز در نظر بگیرند.

مراجعه حضوری برای انتقال وجه هزینه بیشتری دارد؟

طبق تعرفه ارائه‌شده، در صورت ارسال حضوری دستور پرداخت انفرادی ساتنا، پایا یا پل از طریق شعبه، علاوه بر کارمزد اصلی خدمت، ۴ هزار تومان نیز از مشتری دریافت می‌شود.

این سیاست عملاً استفاده از خدمات غیرحضوری و بانکداری الکترونیکی را نسبت به مراجعه به شعبه مقرون‌به‌صرفه‌تر می‌کند.

کارمزد اعلام موجودی و گردش حساب

برخی خدمات استعلامی کارت نیز دارای کارمزد هستند. از جمله:

• اعلام مانده کارت یا بررسی رمز کارت بین‌بانکی در سرویس تطبیق شبکه پرداخت: ۲۸۰ تومان
• اعلام مانده، بررسی رمز یا صورت‌حساب ۱۰ گردش آخر از پایانه شعب: ۵۲۰ تومان
• اعلام ۱۰ گردش آخر کارت به‌صورت بین‌بانکی: ۳۵۰ تومان
• هزینه پردازش برخی خدمات درون‌بانکی: ۷۰ تومان

میزان دقیق کارمزد می‌تواند به نوع خدمت و ابزار مورد استفاده وابسته باشد.

هزینه پیامک بانکی در سال ۱۴۰۵

برای ارسال پیامک اطلاع‌رسانی تراکنش حساب، مبلغ ۵۰ تومان به‌علاوه هزینه پیامک در تعرفه ذکر شده است.

این بخش می‌تواند پیامک‌های مربوط به اخطار اقساط و مطالبات غیرجاری را نیز شامل شود.

کارمزد صدور و تعویض کارت بانکی

در تعرفه‌های ارائه‌شده، صدور انواع کارت نیز هزینه مشخصی دارد:

صدور کارت هوشمند یا اعتباری: ۱۴ هزار تومان

صدور انواع کارت مغناطیسی مانند کارت نقدی، بن‌کارت، کارت خانواده یا هدیه: ۷ هزار تومان

کارت مجازی برای شخص حقیقی: ۶ هزار تومان

کارت مجازی برای شخص حقوقی: ۷ هزار تومان

اگر مشتری پیش از پایان اعتبار کارت درخواست صدور کارت المثنی داشته باشد، ۳۰ هزار تومان به‌علاوه کارمزد صدور کارت مربوط دریافت می‌شود.

کارمزد خدمات غیرحضوری حساب

توسعه بانکداری دیجیتال باعث شده خدماتی که پیش‌تر عمدتاً از طریق شعب انجام می‌شدند، به شکل غیرحضوری نیز ارائه شوند.

برخی تعرفه‌های اعلام‌شده عبارت‌اند از:

در احراز هویت غیرحضوری، طبق اطلاعات ارائه‌شده، کارمزد افتتاح حساب صفر در نظر گرفته می‌شود.

کارمزد برداشت وجه نقد

برداشت وجه نقد از خودپرداز در حالت بین‌بانکی طبق جدول ارائه‌شده، ۰.۵ درصد مبلغ تراکنش با حداقل ۳۰۰ تومان کارمزد دارد؛ برداشت درون‌بانکی رایگان اعلام شده است.

برای دریافت وجه نقد از پایانه شعب یا Pinpad به‌صورت شتابی نیز مبلغ ۲,۸۰۰ تومان در نظر گرفته شده است.

کارمزد استعلام شبا

کارمزد درخواست مستقل استعلام شبا ۲۰۰ تومان اعلام شده است.

اما یک استثنای مهم وجود دارد: اگر استعلام شبا در جریان تراکنش‌های سامانه‌های ملی پرداخت مانند ساتنا، پایا یا پل انجام شود، برای آن کارمزد مستقل استعلام شبا دریافت نمی‌شود.

بنابراین هزینه ۲۰۰ تومانی مربوط به استعلام‌هایی است که خارج از مسیر این تراکنش‌ها انجام می‌شوند.

کارمزد خدمات سامانه صیاد و چک دیجیتال

یکی دیگر از بخش‌های مهم جدول جدید مربوط به خدمات چک است.

ثبت، انتقال یا استعلام چک در سامانه صیاد به‌صورت حضوری ۹,۶۰۰ تومان و به‌صورت غیرحضوری ۱,۹۰۰ تومان اعلام شده است.

همچنین کارمزد واگذاری غیرحضوری چک دیجیتال ۱,۲۵۰ تومان است.

در چک‌هایی که چند ذی‌نفع دارند، استفاده از خدمت انتقال می‌تواند برای هر یک از اشخاص مشمول کارمزد مربوط باشد.

هزینه پردازش درخواست دسته‌چک

برای پردازش درخواست صدور دسته‌چک، اعم از کاغذی یا الکترونیکی، کارمزدی معادل ۲۰ درصد هزینه ثابت عملیاتی مربوط به صدور دسته‌چک در جدول خدمات بانکی ریالی در نظر گرفته شده است.

این هزینه را نباید با کل هزینه نهایی صدور دسته‌چک یکسان دانست.

کارمزد پرداخت قبوض

برای دریافت غیرحضوری قبوض آب، برق، گاز، تلفن، شهرداری، راهنمایی و رانندگی و موارد مشابه، مبلغ ۲۸۰ تومان تعیین شده که از سازمان یا شرکت مربوط دریافت می‌شود.

بنابراین این تعرفه الزاماً هزینه‌ای نیست که مستقیماً از مصرف‌کننده نهایی دریافت شود.

کارمزد پرداخت گروهی حقوق و مزایا

برای واریز گروهی مانند:

حقوق کارکنان، سود سهام، پاداش و شارژ بن‌کارت

تعرفه ۷۰۰ تومان برای هر فایل به‌علاوه ۷۰ تومان برای هر واریز اعلام شده است.

این بخش برای شرکت‌هایی که تعداد زیادی پرداخت سازمانی دارند اهمیت بیشتری دارد.

کارمزد خرید با کارت بانکی را چه کسی پرداخت می‌کند؟

طبق اطلاعات ارائه‌شده، برای خرید کارتی و برگشت وجه خرید، کارمزد از پذیرنده یا فروشگاه دریافت می‌شود و سهم دارنده کارت صفر است.

برای تراکنش‌های تا سقف یک میلیون تومان، کارمزد ثابت ۲۰۰ تومان ذکر شده و برای مبالغ بالاتر، مبنای محاسبه متناسب با مبلغ تراکنش در نظر گرفته شده است.

همچنین طبق اطلاعات جدول، از ابتدای آذرماه ۱۴۰۵ کف سهم پذیرنده به ۲۴۰ تومان تغییر می‌کند.

کارمزد ثبت و ویرایش اطلاعات پذیرندگان

ثبت یا ویرایش اطلاعات پذیرنده در شبکه پرداخت ۹ هزار تومان به‌علاوه هزینه استعلام‌های احتمالی کارمزد دارد.

این موضوع برای صاحبان کسب‌وکارهایی که دستگاه کارتخوان یا درگاه پرداخت دارند می‌تواند کاربردی باشد.

کارمزد سفته و برات الکترونیکی

برای خدمات مرتبط با صدور سفته و برات الکترونیکی، مبلغ مقطوع ۴۰ هزار تومان برای یک بار در کل چرخه حیات آن اعلام شده است.

این مورد نیز از جمله خدماتی است که با دیجیتالی‌شدن فرآیندهای بانکی و تجاری اهمیت بیشتری پیدا کرده است.

کارمزد ریال دیجیتال

برای انتقال کیف‌به‌کیف از کیف عادی به کیف عادی، کارمزد برابر با یک ده‌هزارم مبلغ تراکنش (۰.۰۰۰۱) با کف ۳۲۰ تومان اعلام شده که انتقال‌دهنده آن را پرداخت می‌کند.

در خرید از طریق انتقال به کیف تجاری یا برگشت از خرید نیز همین نسبت محاسبه می‌شود، اما کف آن ۱۶۰ تومان است و پذیرنده کارمزد را پرداخت می‌کند.

کارت گردشگری چه کارمزدی دارد؟

طبق توضیحات جدول، کارمزد صدور کارت هوشمند یا مغناطیسی ریالی گردشگری معادل پنج برابر کارمزد صدور کارت مربوط برای اشخاص ایرانی در نظر گرفته شده است.

آیا همه خدمات بانکی در سال ۱۴۰۵ تعرفه جدید دارند؟

خیر. یکی از نکات مهم این است که بخشنامه مورد بحث بر خدمات بانکی الکترونیکی تمرکز دارد.

بنابراین نباید تصور کرد تمام خدمات شبکه بانکی، از خدمات حضوری و شعبه‌ای گرفته تا صندوق امانات و سایر خدمات، الزاماً با همین جدول تغییر کرده‌اند. برای هر خدمت باید تعرفه مربوط به همان بخش بررسی شود.

آیا بانک‌ها می‌توانند کارمزد کمتری دریافت کنند؟

در چارچوب مقررات مربوط، ممکن است برای برخی مشتریان یا گروه‌های خاص تخفیف‌ها یا معافیت‌هایی در نظر گرفته شود. بنابراین تعرفه اعلام‌شده را نباید در همه شرایط به معنای مبلغی یکسان برای تمام مشتریان دانست.

شرایط بانک، نوع مشتری و ضوابط مربوط به گروه‌های حمایتی می‌تواند در این زمینه مؤثر باشد.

چرا کارمزد خدمات بانکی افزایش پیدا می‌کند؟

کارمزد در نظام بانکی صرفاً هزینه انتقال پول نیست. بانک‌ها برای ارائه خدمات الکترونیکی با هزینه‌هایی مانند توسعه و نگهداری زیرساخت‌های فناوری، امنیت شبکه، پردازش تراکنش‌ها، احراز هویت، نگهداری سامانه‌ها و ارائه خدمات پشتیبانی مواجه هستند.

از منظر سیاست‌گذاری بانکی نیز افزایش سهم درآمدهای کارمزدی می‌تواند بخشی از حرکت بانک‌ها از اتکای بیش از حد به درآمدهای ناشی از تسهیلات و واسطه‌گری مالی به سمت درآمد حاصل از ارائه خدمات باشد.

البته این سیاست باید در کنار کیفیت خدمات، پایداری سامانه‌ها، شفافیت تعرفه‌ها و حقوق مشتریان ارزیابی شود.

آیا کارمزد خدمات بانکی در ایران عادلانه است؟

صرف مقایسه عدد کارمزد بانک‌های ایران با کشورهای اروپایی معیار مناسبی برای پاسخ به این سؤال نیست.

در کشورهای مختلف مدل دریافت هزینه خدمات بانکی متفاوت است. ممکن است یک بانک برای انتقال وجه هزینه مستقیمی دریافت نکند، اما در مقابل بابت نگهداری حساب، بسته خدمات ماهانه، کارت، برداشت نقدی یا خدمات دیگر هزینه دریافت کند.

برای مقایسه واقعی باید مجموعه هزینه سالانه مشتری، سطح درآمد، نوع حساب، کیفیت خدمات و ساختار بانکداری هر کشور را هم‌زمان بررسی کرد.

بنابراین نمی‌توان تنها با مشاهده کارمزد یک تراکنش نتیجه گرفت خدمات بانکی در یک کشور ارزان‌تر یا گران‌تر است.

تأثیر کارمزدهای بانکی بر کسب‌وکارها

افزایش چندصد تومانی یک کارمزد برای مشتری عادی ممکن است چندان مهم به نظر نرسد؛ اما برای کسب‌وکاری که روزانه صدها یا هزاران عملیات بانکی انجام می‌دهد، مجموع این هزینه‌ها می‌تواند قابل توجه باشد.

به همین دلیل واحد مالی شرکت‌ها بهتر است هزینه‌های بانکی را به تفکیک نوع عملیات بررسی کند؛ به‌خصوص:

• پرداخت حقوق و واریزهای گروهی
• انتقال‌های مکرر کارت‌به‌کارت
• پایا و ساتنا
• هزینه درگاه و شبکه پرداخت
• خدمات کارت و حساب
• هزینه‌های مرتبط با چک
• کارمزدهای خدمات غیرحضوری

انتخاب روش مناسب انتقال وجه می‌تواند بخشی از هزینه‌های عملیاتی سازمان را کاهش دهد.

خدمات نورترازان معین در زمینه امور مالی و مالیاتی

جمع‌بندی

جدول کارمزد خدمات بانکی سال ۱۴۰۵ نشان می‌دهد که با توسعه بانکداری دیجیتال، ساختار تعرفه‌ها نیز در حال حرکت به سمت قیمت‌گذاری جزئی‌تر خدمات است. کارت‌به‌کارت، پایا، ساتنا و پل هرکدام فرمول متفاوتی برای محاسبه کارمزد دارند و خدمات جدیدتری مانند وکالتی‌کردن غیرحضوری حساب، احراز هویت الکترونیکی، چک دیجیتال و ریال دیجیتال نیز در ساختار تعرفه‌ها جای گرفته‌اند.

برای مشتریان عادی، شناخت این نرخ‌ها به انتخاب روش مناسب‌تر انتقال وجه کمک می‌کند؛ اما برای کسب‌وکارها موضوع مهم‌تر است، زیرا تعداد بالای تراکنش‌ها می‌تواند کارمزدهای بانکی را به یک هزینه عملیاتی قابل توجه تبدیل کند.

به همین دلیل، نورترازان معین توصیه می‌کند کسب‌وکارها علاوه بر کنترل هزینه‌های بانکی، حساب‌های تجاری، کارتخوان‌ها، درگاه‌های پرداخت و ثبت صحیح گردش‌های مالی خود را نیز به‌صورت منظم بررسی کنند؛ زیرا مدیریت درست جریان‌های بانکی علاوه بر کاهش هزینه، در شفافیت حسابداری و پیشگیری از مغایرت‌های مالیاتی نیز نقش مهمی دارد.