ادغام سوابق بیمه در سال ۱۴۰۵
بسیاری از افراد در طول زندگی کاری خود فقط عضو یک صندوق بازنشستگی نبودهاند. ممکن است فردی چند سال تحت پوشش تأمین اجتماعی کار کرده باشد، بعد استخدام دولت شده و به صندوق بازنشستگی کشوری منتقل شده باشد یا برعکس، پس از خروج از یک دستگاه دولتی دوباره بیمهپرداز تأمین اجتماعی شده باشد.
در گذشته، پراکندگی این ادغام سوابق بیمه میتوانست هنگام بازنشستگی مشکلات زیادی ایجاد کند. قانون «نقل و انتقال سوابق بیمه یا کسور بازنشستگی بین صندوقهای بازنشستگی و تجمیع سوابق بیمهای اشخاص» که در سال ۱۴۰۲ تصویب شد، چارچوب جدیدی برای استفاده از این سوابق ایجاد کرد. آییننامه اجرایی آن نیز در دی ۱۴۰۲ تصویب و در سال ۱۴۰۳ اصلاح شد.
در سال ۱۴۰۵ نیز یک تحول عملی مهم اتفاق افتاد: وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی سامانه «مستمری جمع» را راهاندازی کرد تا اشخاص دارای سابقه در دو یا چند صندوق بتوانند از مجموع سوابق خود برای دریافت مستمری استفاده کنند.
سابقه بیمه چیست؟
سابقه بیمه، مدت زمانی است که فرد عضو یک صندوق بیمه یا بازنشستگی بوده و مطابق مقررات آن صندوق برای او حق بیمه یا کسور بازنشستگی پرداخت شده است.
سوابق میتوانند از دورههای مختلف اشتغال یا بیمهپردازی ایجاد شده باشند؛ برای مثال:
- بیمه اجباری تأمین اجتماعی؛
- بیمه اختیاری و مشاغل آزاد؛
- سابقه استخدام دولتی تحت پوشش صندوق کشوری؛
- سابقه صندوق نیروهای مسلح؛
- صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر؛
- یا سایر صندوقهای بیمه اجتماعی.
اما یک نکته مهم وجود دارد: اگر فرد در سالهای مختلف فقط نوع بیمهپردازی خود را داخل سازمان تأمین اجتماعی تغییر داده باشد، مثلاً مدتی بیمه اجباری و مدتی بیمه اختیاری داشته باشد، موضوع اصولاً «انتقال بین دو صندوق» نیست؛ زیرا همه این سوابق نزد یک سازمان قرار دارند. قانون نقلوانتقال زمانی اهمیت اصلی پیدا میکند که صندوق بیمهای فرد تغییر کرده باشد.
تفاوت انتقال سوابق با تجمیع یا «مستمری جمع» چیست؟
این مهمترین بخش مقاله است.
قانون جدید دو راه اصلی در اختیار بیمهشده قرار داده است:
| روش | چه اتفاقی میافتد؟ | مابهالتفاوت دارد؟ |
|---|---|---|
| انتقال سوابق | سوابق و وجوه بیمه از صندوق مبدأ به صندوق مقصد منتقل میشود | معمولاً بله |
| مستمری جمع | سوابق در صندوقهای قبلی باقی میماند و در زمان احراز شرایط، هر صندوق سهم مستمری خود را میپردازد | انتقال وجه و مابهالتفاوت انتقال انجام نمیشود |
در روش انتقال، هدف این است که سنوات قابل قبول شخص در صندوق مقصد لحاظ شود. صندوق مبدأ وجوه حق بیمه را بهروز کرده و به مقصد منتقل میکند و اگر مبلغ مورد نیاز صندوق مقصد بیشتر باشد، مابهالتفاوت از متقاضی دریافت میشود.
در روش مستمری جمع، سوابق به یک صندوق منتقل نمیشوند. سوابق تا زمان بازنشستگی در صندوقهای مربوط باقی میمانند و در زمان احراز شرایط، هر صندوق متناسب با سنوات بیمهپردازی سهمی از مستمری را پرداخت میکند. شرایط اصلی بازنشستگی نیز تابع مقررات آخرین صندوق یا صندوق مقصد است.
بنابراین اصطلاح رایج «ادغام سوابق بیمه» ممکن است در عمل به یکی از این دو سازوکار اشاره داشته باشد.
سامانه مستمری جمع در سال ۱۴۰۵ چه تغییری ایجاد کرده است؟
وزارت تعاون، کار و رفاه اجتماعی در مرداد ۱۴۰۵ از آغاز به کار سامانه مستمری جمع خبر داد. هدف این سامانه، فراهم کردن امکان استفاده از سوابق بیمهای اشخاصی است که در بیش از یک صندوق بازنشستگی سابقه دارند.
این سامانه مخصوصاً برای کسانی اهمیت دارد که نمیخواهند سوابق خود را با پرداخت مابهالتفاوت به یک صندوق منتقل کنند.
به زبان ساده:
قبلاً در صندوق الف ۸ سال سابقه دارید + اکنون در صندوق ب بیمهپرداز هستید
الزاماً مجبور نیستید آن ۸ سال را به صندوق ب منتقل کنید؛ اگر شرایط قانون مستمری جمع را داشته باشید، امکان استفاده از مجموع سوابق در زمان بازنشستگی وجود دارد و هر صندوق متناسب با سابقه خود سهم مستمری را پرداخت میکند.
چه کسانی میتوانند سوابق بیمه خود را منتقل کنند؟
طبق قانون و آییننامه، امکان انتقال برای افرادی پیشبینی شده است که به دلایلی مانند موارد زیر صندوق بازنشستگیشان تغییر کرده باشد:
- انتقال از یک دستگاه یا محل خدمت؛
- استعفا؛
- بازخرید خدمت؛
- اخراج یا انفصال دائم؛
- تغییر ساختار سازمانی ناشی از ادغام، انحلال یا واگذاری؛
- تغییر وضعیت استخدامی؛
- یا سایر موارد قانونی که باعث خروج از یک صندوق و عضویت در صندوق دیگری شده است.
قاعده عمومی این است که صندوق مقصد همان صندوقی است که شخص هنگام درخواست، عضو فعال آن است.
انتقال از تأمین اجتماعی به صندوق کشوری و برعکس ممکن است؟
بله؛ اگر شرایط قانونی وجود داشته باشد، انتقال میتواند در هر دو جهت انجام شود.
همچنین قانون صراحتاً انتقال سوابق میان صندوق بیمه اجتماعی کشاورزان، روستاییان و عشایر و سایر صندوقها را نیز با رعایت ضوابط صندوق مقصد امکانپذیر کرده است.
آیا بازنشسته هم میتواند سابقه قبلی خود را منتقل کند؟
اینجا باید بسیار دقیق بود.
بعد از برقراری بازنشستگی، ازکارافتادگی کلی یا مستمری بازماندگان، انتقال سابقه از صندوقی که مستمری را پرداخت میکند به صندوق دیگری ممنوع است.
اما آییننامه تصریح کرده که این ممنوعیت مانع انتقال سوابق موجود در صندوقهای دیگر به صندوق پرداختکننده مستمری نیست.
برای نمونه، بخشنامه سازمان تأمین اجتماعی نیز بازنشستگان، ازکارافتادگان کلی و بازماندگان واجد شرایطی را که شرایط لازم دارند، در برخی موارد مشمول انتقال سوابق از صندوقهای دیگر به تأمین اجتماعی دانسته است.
پس عبارت ساده «بازنشسته نمیتواند انتقال سابقه دهد» همیشه درست نیست؛ جهت انتقال اهمیت دارد.
چه سوابقی قابل انتقال نیستند؟
دو مورد اصلی وجود دارد.
اول، اگر فرد قبلاً حق بیمه یا کسور بازنشستگی مربوط به یک دوره را از صندوق دریافت و تسویه کرده باشد، آن سابقه دیگر قابل انتقال نیست.
دوم، همانطور که گفته شد، بعد از برقراری مستمری نمیتوان سابقه صندوق پرداختکننده مستمری را به صندوق دیگری انتقال داد.
اگر سوابق دو صندوق با هم همپوشانی داشته باشند چه میشود؟
گاهی فرد در یک بازه زمانی در دو صندوق سابقه دارد.
آییننامه مقرر کرده است در صورت همپوشانی سوابق، سابقهای که بنا به درخواست خود متقاضی انتخاب میشود ملاک قرار میگیرد.
یعنی یک ماه واحد را نمیتوان دو بار و بهعنوان دو ماه سابقه بازنشستگی محاسبه کرد.
سابقه بیمه بیکاری، بیماری یا بارداری قابل انتقال است؟
اگر مدت دریافت مقرری بیمه بیکاری، غرامت بیماری یا بارداری طبق مقررات صندوق مبدأ جزء سابقه بیمهای فرد محسوب شده باشد، این سابقه میتواند به صندوق مقصد اعلام شود.
در مواردی که تأمین اجتماعی صندوق مبدأ است، چون بابت برخی از این دورهها حق بیمه جداگانهای وصول نشده ولی دوره بهعنوان سابقه پذیرفته شده است، سابقه اعلام میشود اما وجهی بابت آن دوره منتقل نمیشود.
هزینه انتقال سوابق بیمه چگونه محاسبه میشود؟
انتقال سابقه لزوماً رایگان نیست.
صندوق مبدأ ابتدا وجوه حق بیمه یا کسور سنوات قابل انتقال را بهروز میکند. سپس صندوق مقصد محاسبه میکند برای پذیرش همان سابقه چه میزان حق بیمه مورد نیاز است.
مبنای قانون این است:
مبلغ مورد نیاز صندوق مقصد = مدت سابقه قابل قبول × مبنای حقوق یا دستمزد × نرخ مربوط صندوق مقصد
در انتخاب حقوق یا دستمزد، عدد بزرگتر میان:
آخرین حقوق و مزایای مبنای کسور در صندوق مبدأ
و
حقوق و مزایای مشمول حق بیمه در زمان درخواست نزد صندوق مقصد
ملاک قرار میگیرد.
سپس:
مابهالتفاوت قابل پرداخت = مبلغ مورد نیاز صندوق مقصد − وجوه بهروزشده منتقلشده از صندوق مبدأ
محاسبه میشود.
آیا نرخ مابهالتفاوت همیشه ۱۸ درصد است؟
خیر.
این یکی از مهمترین اصلاحات متن اولیه است.
قانون، یک نرخ ثابت ۱۸ درصد برای تمام صندوقها تعیین نکرده است؛ بلکه نرخ مورد عمل صندوق مقصد طبق مقررات مربوط اهمیت دارد.
اما هنگامی که سازمان تأمین اجتماعی صندوق مقصد است، بخشنامه تأمین اجتماعی محاسبه مابهالتفاوت را با نرخ ۱۸ درصد انجام میدهد. فرمول کاربردی آن به این شکل است:
مابهالتفاوت = مدت سابقه قابل انتقال به روز × ۱۸٪ × دستمزد روزانه مبنا − وجوه بهروزشده منتقلشده از صندوق مبدأ
مبنای دستمزد نیز عدد بالاتر میان دستمزد صندوق مبدأ و دستمزد زمان درخواست در تأمین اجتماعی خواهد بود.
بنابراین نباید نرخ ۱۸ درصد را برای انتقال به هر صندوق دیگری بهصورت عمومی استفاده کرد.
مابهالتفاوت بیمه بیکاری چگونه محاسبه میشود؟
اگر فرد هنگام درخواست انتقال، مقرریبگیر بیمه بیکاری یا دریافتکننده غرامت دستمزد باشد، تأمین اجتماعی برای تعیین دستمزد مبنا به آخرین دستمزد پیش از دریافت مقرری یا غرامت مراجعه میکند و آن را با افزایشهای حداقل دستمزد تا زمان درخواست بهروز میکند.
این مبلغ با آخرین حقوق مبنای کسور در صندوق قبلی مقایسه میشود و مبلغ بالاتر مبنای محاسبه قرار میگیرد. همچنین دستمزد بهروزشده نباید از حداقل دستمزد مشمول حق بیمه در زمان درخواست کمتر باشد.
نحوه محاسبه برای مستمریبگیران چگونه است؟
برای مستمریبگیران واجد شرایط نیز تأمین اجتماعی ضابطه جداگانهای دارد.
بهطور خلاصه، آخرین دستمزد مشمول حق بیمه نزد تأمین اجتماعی پس از اعمال افزایشهای حداقل دستمزد با آخرین حقوق یا مزایای مبنای کسور در صندوق قبلی مقایسه میشود و عدد بیشتر ملاک قرار میگیرد؛ مشروط بر اینکه از مستمری دریافتی زمان درخواست کمتر نباشد.
این فرمول مربوط به مواردی است که انتقال سابقه به تأمین اجتماعی طبق شرایط قانونی ممکن باشد.
حق بیمهای که صندوق مبدأ منتقل میکند چگونه بهروز میشود؟
قانون مقرر کرده صندوق مبدأ وجوه سنوات قابل انتقال را بر اساس آخرین نرخ سود اوراق مشارکت یکساله اعلامی بانک مرکزی در زمان درخواست و با سود ساده، نه مرکب، بهروز کند.
فرمول کلی برای هر سال:
مبلغ بهروزرسانی = اصل حق بیمه قابل انتقال × نرخ سود اعلامی × تعداد سالهای نگهداری
سپس اصل وجه قابل انتقال نیز به این مبلغ اضافه میشود.
اگر تأمین اجتماعی صندوق مبدأ باشد، اصل حق بیمه قابل انتقال چگونه محاسبه میشود؟
این بخش از متن خام نیاز به اصلاح داشت.
طبق بخشنامه سازمان تأمین اجتماعی، ابتدا مجموع حق بیمه پرداختشده سهم کارفرما و بیمهشده محاسبه میشود و ۳ درصد حق بیمه بیکاری در آن منظور نمیشود.
سپس سهم درمان و سهم تعهدات کوتاهمدت از مبلغ کسر میشود.
بنابراین بهصورت ساده:
اصل حق بیمه قابل انتقال = حق بیمه سهم کارفرما و بیمهشده − سهم درمان − سهم تعهدات کوتاهمدت
در بخشنامه تأمین اجتماعی، سهم درمان ۹/۲۷ و سهم تعهدات کوتاهمدت ۱/۲۷ از حق بیمه مربوط در نظر گرفته شده است.
پس این دو مبلغ به اصل حق بیمه «اضافه» نمیشوند.
مراحل انتقال سوابق بیمه چگونه است؟
فرآیند عمومی طبق آییننامه به این ترتیب است:
- متقاضی درخواست انتقال را به صندوق مقصد ارائه میکند.
- صندوق مقصد وضعیت درخواست را بررسی میکند و حداکثر ظرف یک ماه آن را برای صندوق مبدأ میفرستد.
- صندوق مبدأ حداکثر ظرف ۳۰ روز کاری سابقه قابل انتقال و مبلغ بهروزشده را محاسبه و اعلام میکند.
- صندوق مقصد ظرف ۱۰ روز کاری مابهالتفاوت را محاسبه و به متقاضی اعلام میکند.
- متقاضی ۱۰ روز کاری فرصت دارد پذیرش یا انصراف خود را اعلام کند.
- در صورت تأیید، صندوق مقصد موضوع را به مبدأ اعلام میکند تا وجوه انتقال یابد.
- متقاضی مابهالتفاوت را یکجا یا طبق مقررات بهصورت اقساط پرداخت میکند.
- پس از تسویه کامل مابهالتفاوت، سابقه منتقلشده در صندوق مقصد اعمال میشود.
اگر فرد ظرف مهلت ۱۰ روزه پاسخ ندهد، درخواست وی منصرفشده تلقی میشود و برای درخواست مجدد باید فرآیند دوباره طی شود.
آیا مابهالتفاوت را میتوان قسطی پرداخت کرد؟
بله.
آییننامه اجازه داده مابهالتفاوت یا یکجا، حداکثر ظرف سه ماه از تاریخ ابلاغ، یا به صورت اقساطی پرداخت شود. تعداد و مبلغ اقساط بر اساس توافق متقاضی و صندوق مقصد و ضوابط همان صندوق تعیین میشود.
در مورد تأمین اجتماعی، بخشنامه اجرایی امکان تقسیط تا حداکثر ۳۰ قسط را با شرایط مقرر فراهم کرده است.
نکته مهم این است که سابقه مورد نظر زمانی بهطور کامل در صندوق مقصد اعمال میشود که کل مابهالتفاوت پرداخت شده باشد.
مدارک مورد نیاز برای انتقال سابقه به تأمین اجتماعی
مدارک دقیق بسته به صندوق مبدأ و علت تغییر صندوق متفاوت است؛ اما طبق بخشنامه تأمین اجتماعی معمولاً این موارد بررسی میشوند:
- درخواست انتقال سوابق؛
- تصویر حکم قطع رابطه استخدامی یا تغییر نظام بیمهای؛
- اولین حکم استخدامی، در موارد مرتبط؛
- حکم خروج از صندوق قبلی یا تغییر وضعیت؛
- تاریخ شروع و پایان پرداخت کسور؛
- میزان کسور یا حق بیمه پرداختی؛
- اطلاعات مربوط به مرخصی بدون حقوق، غیبت یا دورههای مشابه؛
- اعلام مبلغ اصل و مبلغ بهروزشده حق بیمه از صندوق مبدأ.
برای صندوقهایی که اساساً حکم استخدامی ندارند، مانند برخی سوابق صندوق کشاورزان، روستاییان و عشایر، ارائه فهرست حق بیمههای تأییدشده توسط صندوق مربوط میتواند جایگزین حکم استخدامی شود.
بخش عمده مکاتبات مالی و سوابق نیز بین خود صندوق مبدأ و صندوق مقصد انجام میشود.
آیا انتقال سابقه همیشه بهترین انتخاب است؟
نه لزوماً.
تا قبل از قانون جدید، بسیاری از افراد تصور میکردند تنها راه استفاده از سنوات پراکنده، انتقال همه آنها به صندوق فعلی است.
اکنون باید دو گزینه را مقایسه کرد:
انتقال سابقه ممکن است مناسب باشد اگر فرد بخواهد سنوات گذشته در احراز شرایط یا میزان مستمری صندوق مقصد تأثیر مستقیم داشته باشد و پرداخت مابهالتفاوت نیز برایش منطقی باشد.
مستمری جمع میتواند برای فردی مناسبتر باشد که چند سابقه معتبر در صندوقهای مختلف دارد اما مابهالتفاوت انتقال زیاد است یا تمایلی به جابهجایی سوابق ندارد.
به همین دلیل قبل از پرداخت مبالغ بالا برای انتقال، بهتر است اثر هر گزینه بر زمان بازنشستگی و مستمری آینده بررسی شود.
یک مثال ساده
فرض کنید فردی:
۸ سال سابقه صندوق کشوری
و سپس:
۱۸ سال سابقه تأمین اجتماعی
دارد.
اگر هنوز بیمهپرداز فعال تأمین اجتماعی است، یک گزینه این است که سوابق کشوری را به تأمین اجتماعی منتقل کند. صندوق کشوری مبلغ کسور را بهروز میکند، تأمین اجتماعی هزینه پذیرش ۸ سال را محاسبه میکند و تفاوت از شخص دریافت میشود.
اما مسیر دوم این است که در صورت احراز شرایط، سوابق را منتقل نکند و از مستمری جمع استفاده کند. در زمان بازنشستگی، مجموع سوابق برای احراز شرایط طبق مقررات صندوق مقصد مورد توجه قرار میگیرد و هر صندوق سهم مستمری مربوط به سنوات خودش را پرداخت خواهد کرد.
این دو مسیر از نظر هزینه امروز و مبلغ مستمری آینده الزاماً نتیجه یکسانی ندارند.
اشتباهات رایج درباره ادغام سوابق بیمه
یکی از رایجترین اشتباهات این است که گفته شود تمام سوابق باید حتماً به صندوق جدید منتقل شوند. قانون مستمری جمع گزینه دیگری نیز ایجاد کرده است.
اشتباه دوم، استفاده از نرخ ۱۸ درصد برای تمام صندوقها است؛ این نرخ در بخشنامه تأمین اجتماعی برای زمانی مطرح است که تأمین اجتماعی صندوق مقصد باشد.
اشتباه سوم، تصور امکان احتساب همزمان دو سابقه روی یک ماه است؛ در سابقههای همپوشان، متقاضی باید یکی را انتخاب کند.
اشتباه چهارم این است که تصور شود پس از دریافت کسور از صندوق قبلی، هنوز امکان انتقال همان سابقه وجود دارد؛ قانون انتقال این سوابق را ممنوع کرده است.
و در نهایت، نباید «انتقال سابقه» و «مستمری جمع» را یک مفهوم دانست.
خدمات نورترازان معین در زمینه بیمه و حقوق و دستمزد
در پروندههای سازمانی، مغایرت سابقه بیمه کارکنان معمولاً با موضوعاتی مانند لیست بیمه، حقوق و دستمزد، تغییر کارفرما، تغییر وضعیت استخدامی یا اطلاعات ناقص دورههای اشتغال ارتباط پیدا میکند.
نورترازان معین در حوزههای مرتبط با بررسی اطلاعات حقوق و دستمزد و لیستهای بیمه، کنترل اسناد پرسنلی و مالی، بررسی مغایرتهای مربوط به بیمه کارکنان و هماهنگی اطلاعات حقوق، بیمه و مالیات حقوق میتواند به کسبوکارها کمک کند.
برای دریافت مشاوره میتوانید با شماره ۰۲۱۹۱۶۹۲۶۹۹ تماس بگیرید.
جمعبندی
قانون جدید نقلوانتقال و تجمیع سوابق بیمه باعث شده سابقه فعالیت در چند صندوق بازنشستگی الزاماً به معنی از دست رفتن بخشی از سنوات بیمهای نباشد.
در سال ۱۴۰۵ دو مسیر اصلی وجود دارد:
انتقال سوابق و وجوه به صندوق مقصد که معمولاً مستلزم محاسبه و پرداخت مابهالتفاوت است؛
و
مستمری جمع که در آن سوابق در صندوقهای مختلف باقی میماند و هر صندوق در آینده به نسبت سنوات خود مستمری پرداخت میکند. راهاندازی سامانه مستمری جمع در سال ۱۴۰۵ نیز اجرای این مسیر را عملیتر کرده است.
در نتیجه قبل از درخواست انتقال، بهتر است فقط به تعداد سالهای سابقه نگاه نکنید. هزینه انتقال، میزان مابهالتفاوت، اثر سابقه در شرایط بازنشستگی و امکان استفاده از مستمری جمع باید در کنار یکدیگر بررسی شوند.
مالیات مناطق آزاد تجاری در سال ۱۴۰۵
امکان تکمیل و ارسال اظهارنامه اشخاص حقوقی برای عملکرد سال ۱۴۰۴ فراهم شد
نشاندار کردن مالیات در ۱۴۰۵چیست؟
آموزش مالیات تراکنش بانکی در ۱۴۰۵
رقم معوقات حقوق بازنشستگان تأمین اجتماعی در ۱۴۰۵ چقدر است؟
مالیات بر ارزش افزوده رستوران در سال ۱۴۰۵
گفتگو (۰)